To nieprawda, \u017ce sztuka wsp\u00f3\u0142czesna najlepiej czuje si\u0119 w muzeach i centrach sztuki. Nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce ma tam najlepsze warunki prezentacji, ale i bezpiecze\u0144stwa, konserwacji i przetrwania przez wieki lub przynajmniej dziesi\u0119ciolecia. Jednak je\u015bli chodzi o kontakt z publiczno\u015bci\u0105, r\u00f3\u017cnie to bywa. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce nowe, pi\u0119kne i nowoczesne muzea sztuki, kt\u00f3rych ostatnio powsta\u0142o w kraju kilka, a nast\u0119pne wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105 powstawa\u0142y, \u015bwiec\u0105 najcz\u0119\u015bciej pustkami. Poza wernisa\u017cami, kt\u00f3re s\u0105 przede wszystkim okazj\u0105 do spotka\u0144 \u015brodowiskowych oraz dniami bezp\u0142atnymi, kiedy zagl\u0105daj\u0105 tam m\u0142odzi mi\u0142o\u015bnicy kultury, kt\u00f3rzy wol\u0105 pieni\u0105dze za bilet przeznaczy\u0107 na inne przyjemno\u015bci, jak kawa czy piwo. Tak si\u0119 dzieje w Warszawie, Krakowie, Olsztynie i Katowicach tak\u017ce. Oczywi\u015bcie, co jaki\u015b czas jaka\u015b wystawa, najcz\u0119\u015bciej zagranicznego klasyka, dzia\u0142a jak magnes i do sal wystawowych \u015bci\u0105gaj\u0105 t\u0142umy. Ale niestety to rzadko\u015b\u0107.<\/p>\n
Czy to wina plac\u00f3wek wystawienniczych? Raczej nie, bo bez wzgl\u0119du na to, czy w danym mie\u015bcie ju\u017c otwarto nowe muzeum lub centrum, czy jeszcze nie,sytuacja nadal jest nieciekawa. Bo przecie\u017c nie da si\u0119 w kilka sezon\u00f3w nadrobi\u0107 p\u00f3\u0142wiecznych zaleg\u0142o\u015bci w budowaniu systemu plac\u00f3wek kulturalnych. Wina publiczno\u015bci? \u017be jest za s\u0142abo wyedukowana, niezbyt wra\u017cliwa, otwarta? Zn\u00f3w mo\u017cemy odpowiedzie\u0107 o dekadach zaleg\u0142o\u015bci w systemie edukacji. Czy wina artyst\u00f3w? Pewnie tak, bo \u2013 przynajmniej ci najlepsi \u2013 zbyt rzadko tworz\u0105 \u201epod publiczk\u0119\u201d\u2026 Ale to ju\u017c \u017cart.<\/p>\n
Nie ma jednej recepty na popraw\u0119 sytuacji: by zape\u0142ni\u0107 sale wystawowe, zwi\u0119kszy\u0107 zainteresowanie szerokiej publiczno\u015bci kultur\u0105 wysok\u0105, podnie\u015b\u0107 poziom satysfakcji artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy czuliby si\u0119 bardziej zrozumiali i akceptowani. Nie ma jednej recepty, ale to nie znaczy, \u017ce nie nale\u017cy si\u0119 stara\u0107.Jedn\u0105 z form prezentacji sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej i przyci\u0105gania szerokiej publiczno\u015bci jest umieszczanie jej dzie\u0142 w przestrzeni publicznej. To sprawdzony spos\u00f3b, dzi\u0119ki kt\u00f3rym \u015bwiatowe metropolie pi\u0119kniej\u0105, a szary przechodzie\u0144 ma szans\u0119 bezpo\u015bredniego zetkni\u0119cia si\u0119 z prac\u0105 Henry\u2019ego Moore\u2019a, Joana Miro,Richarda Serry, Jeffa Koonsa czy Igora Mitoraja. No w\u0142a\u015bnie, ale na dzie\u0142a tej klasy artyst\u00f3w mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 tylko wielkie metropolie. A co z mniejszymi metropoliami? Czy nie maj\u0105 szans na upi\u0119kszanie swojej przestrzeni?<\/p>\n
Trzeba w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce w szarym i siermi\u0119\u017cnym PRLu, w latach 60. XX wieku, zaistnia\u0142o zjawisko, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za jedno z najcenniejszych w dziedzinie polityki kulturalnej tamtego i mog\u0142oby by\u0107 na\u015bladowane przez dzisiejsze pa\u0144stwo. Mowa o programie umieszczania w przestrzeni miejskiej dzie\u0142 sztuki nowoczesnej. W latach 60. i 70. rze\u017aby i murale trafi\u0142y naprawd\u0119 \u201epod strzechy\u201d. Oczywi\u015bcie, by\u0142 to swoisty wybieg w\u0142adzy,kt\u00f3ra dzi\u0119ki promocji sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej na ulicach miast czy na skwerkach osiedlowych, stara\u0142a si\u0119 ukry\u0107 fakt z\u0142ej jako\u015bci budownictwa socjalistycznego.Nic dziwnego, \u017ce ochoczo przyjmowano inicjatywy artyst\u00f3w, nierzadko bardzo wybitnych i awangardowych. Inna sprawa, \u017ce za nimi posz\u0142y t\u0142umy artyst\u00f3w mniej zdolnych, kt\u00f3rzy po prostu skorzystali z pa\u0144stwowej koniunktury. Dzi\u015b \u017ca\u0142ujemy zaro\u015bni\u0119tych krzakami i zardzewia\u0142ych rze\u017ab np. na warszawskiej Woli(od niedawna rekonstruowanych) lub prac nawet tak wybitnego artysty, jak W\u0142adys\u0142aw Hasior, kt\u00f3rego realizacje w Szczecinie i nie tylko uleg\u0142y dewastacji.Mniej \u017ca\u0142ujemy dziwacznych rze\u017ab na skwerkach osiedli z wielkiej p\u0142yty lub murali na fasadach ma\u0142omiasteczkowych obiekt\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej lub w restauracjach. Zakrywaj\u0105 je coraz wy\u017csze zaro\u015bla, a murale znikaj\u0105 przy okazji ocieplania budynk\u00f3w i \u201eozdabiania\u201d ich niezwykle jaskrawymi tynkami. A wi\u0119c,gdy ju\u017c do cna zarosn\u0105 krzakami rze\u017aby i skute zostan\u0105 ostatnie murale, pozostanie nam tylko w\u0105tpliwy urok jaskrawych tynk\u00f3w i tysi\u0119cy, r\u00f3wnie jaskrawych, reklamowych bilbord\u00f3w, szyld\u00f3w i banner\u00f3w. To katastrofa, zadaj\u0105ca gwa\u0142t naszej wizualnej wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n
OK, na rze\u017ab\u0119 Moore\u2019a czy Serry lub Koonsa nie sta\u0107 wi\u0119kszo\u015bci kas samorz\u0105dowych w kraju (nawet zakup rze\u017aby Mitoraja, \u015bredniej wielko\u015bci, bior\u0105c pod uwag\u0119 inne realizacje np. w Pary\u017cu czy Londynie, i umieszczenie jej w przestrzeni krakowskiego Rynku, \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a na w\u0142odarzy miasta gromy krytyki, \u017ce szastaj\u0105 pieni\u0119dzmi podatnik\u00f3w\u037e nie pomog\u0142y nawet t\u0142umaczenia, \u017ce cena nie by\u0142a zbyt wyg\u00f3rowana, a autor by\u0142 absolwentem tamtejszej Akademii Sztuk Pi\u0119knych). Ale czy godne naszej przestrzeni s\u0105 tylko tego typu dzie\u0142a, cz\u0119sto raczej powielane w niesko\u0144czono\u015b\u0107 kopie, ni\u017c orygina\u0142y? Czy liczy si\u0119 tylko nazwisko tw\u00f3rcy, najlepiej zachodniego, i rekordowa cena, zap\u0142acona przez Urz\u0105d Miasta za jego prac\u0119?<\/p>\n
Nie twierdz\u0119 wcale, \u017ce nazwisko Sylwestra Ambroziaka nie liczy si\u0119 na krajowej i zagranicznej scenie artystycznej, bo znaczy bardzo wiele, ani nie my\u015bl\u0119,\u017ceby w\u0142a\u015bciciele Galerii Szyb Wilson szczeg\u00f3lnie ma\u0142o zap\u0142acili arty\u015bcie za rozbudowan\u0105 instalacje rze\u017abiarsk\u0105 \u201eOgr\u00f3d niewini\u0105tek\u201d, bo to nie moja sprawa.Twierdz\u0119 natomiast, zw\u0142aszcza w odniesieniu do powy\u017cej zanotowanych s\u0142\u00f3w wst\u0119pnego komentarza, \u017ce to znakomita inicjatywa: \u015bwietny projekt o najwy\u017cszej jako\u015bci artystycznej, zrealizowany przez jednego z najwybitniejszych polskich rze\u017abiarzy, na zam\u00f3wienie wiod\u0105cej na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, ale nie tylko, prywatnej galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, umieszczony w przestrzeni publicznej, w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie zrewitalizowanych zabudowa\u0144 pobrowarnych, gdzie funkcjonuj\u0105 biura prywatnych firm i gdzie zwykle jest du\u017cy ruch.<\/p>\n
Idea, kt\u00f3rej powinien pozazdro\u015bci\u0107 prywatnej galerii prezydent Katowic, a mo\u017ce je\u015bli nie pozazdro\u015bci\u0107, to spr\u00f3bowa\u0107 j\u0105 rozwin\u0105\u0107 w szerszym zakresie ca\u0142ego miasta i regionu. Zw\u0142aszcza bior\u0105c pod uwag\u0119 du\u017ce zaniedbania, od dziesi\u0119cioleci, w sferze rekultywacji zdewastowanych, pokopalnianych i poindustrialnych teren\u00f3w \u015al\u0105ska. Na szcz\u0119\u015bcie od \u0107wier\u0107wiecza ten proces stopniowo post\u0119puje, cho\u0107 oczywi\u015bcie mo\u017cna by si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107 wi\u0119kszej aktywno\u015bci,zw\u0142aszcza w sferze anga\u017cowania artyst\u00f3w r\u00f3\u017cnych dyscyplin w dzie\u0142o przemian. Z tym wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0105 nale\u017cy spojrze\u0107 na projekty prywatne w tej dziedzinie,projekty z zakresu rewitalizacji za pomoc\u0105 kultury i sztuki, rekultywacji artystycznej.<\/p>\n
Podj\u0119ta przez Galeri\u0119 Szyb Wilson inicjatywa jest nieoczywista, odwa\u017cna i by\u0107 mo\u017ce nawet ryzykowna, bo rze\u017aby Ambroziaka nie s\u0105 ozdobnymi gadgetami,nie s\u0105 \u0142adne, ani przyjemne. Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna nie musi by\u0107 \u0142adna i przyjemna, wa\u017cniejsze, by nie by\u0142a oboj\u0119tna widzom, a prace Ambroziaka zdaj\u0105 si\u0119 to gwarantowa\u0107. Mog\u0105 si\u0119 nie podoba\u0107, mog\u0105 by\u0107 odrzucone przez publiczno\u015b\u0107, w dodatku przypadkow\u0105, nieprzygotowan\u0105. Ale mog\u0105 te\u017c sta\u0107 si\u0119 symbolem tej cz\u0119\u015bci miasta, dum\u0105 jej mieszka\u0144c\u00f3w. Oby tak si\u0119 sta\u0142o. Bo dzie\u0142o artysty jest tego warte i odwaga inwestor\u00f3w tak\u017ce.<\/p>\n
Sylwester Ambroziak jest absolwentem Wydzia\u0142u Rze\u017aby warszawskiej ASP, zadebiutowa\u0142 wystaw\u0105 indywidualn\u0105 w 1990, reprezentuj\u0105c w\u00f3wczas nurt Nowej ekspresji, najsilniejszego kierunku niezale\u017cnej sztuki lat 80. XX wieku. Od samego pocz\u0105tku wyra\u017anie jednak zaznaczy\u0142 swoj\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 oraz bardzo oryginalny i \u0142atwo rozpoznawalny styl. Wci\u0105\u017c jest artyst\u0105 niezale\u017cnym, niezwi\u0105zanym z \u017cadn\u0105 uczelni\u0105, ani galeri\u0105 komercyjn\u0105, wystawiaj\u0105cym od pocz\u0105tku lat90. w kraju i za granic\u0105. Jego dorobek wystawienniczy jest naprawd\u0119 imponuj\u0105cy i obejmuje ponad 80 pokaz\u00f3w indywidualnych i udzia\u0142 w kilkuset zbiorowych. Prace znajduj\u0105 si\u0119 w licznych kolekcjach krajowych i zagranicznych, pa\u0144stwowych i prywatnych. Dzi\u015b, w wieku 51 lat, z blisko 30-letnimdorobkiem, jest w\u0142a\u015bciwie jednym z klasyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej rze\u017aby polskiej, cho\u0107 wci\u0105\u017c zaskakuje nowymi pomys\u0142ami i formami tw\u00f3rczo\u015bci. Ostatnio tworzy tak\u017ce filmy animowane i multimedialne instalacje.<\/p>\n
Z Szybem Wilsona jest zwi\u0105zany od wielu lat. W tej galerii mia\u0142a miejsce jedna z najwa\u017cniejszych retrospektyw jego tw\u00f3rczo\u015bci w 2007,anonsowana przez dziennikarza \u201eGazety Wyborczej\u201d tytu\u0142em, mo\u017ce troch\u0119 na wyrost:\u201ePierwszy skandalista III RP\u201d. R\u00f3wnie\u017c teraz, przy okazji premiery \u201eOgrodu niewini\u0105tek\u201d, w Szybie odb\u0119dzie si\u0119 wystawa jego prac, a na 2017 planowana jest du\u017ca retrospektywa. Jest wi\u0119c Ambroziak do\u015b\u0107 silnie zwi\u0105zany z Katowicami, a teraz jego dzie\u0142a pozostan\u0105 tu na sta\u0142e.<\/p>\n
Na\u201eOgr\u00f3d\u201d sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 dwadzie\u015bcia dwie rze\u017aby wykonane z barwionej \u017cywicy epoksydowej, w konwencji charakterystycznej dla autora. To w\u0142a\u015bciwie instalacja rze\u017abiarska usytuowana wzd\u0142u\u017c ulicy i w ogrodzie zrewitalizowanego kompleksu dawnego browaru w Szopienicach. Obie jej cz\u0119\u015bci przedzielone s\u0105 parkanem, kt\u00f3ry niekt\u00f3re wyrze\u017abione postaci staraj\u0105 si\u0119 przekroczy\u0107. P\u0142ot oddziela od siebie poszczeg\u00f3lne prace, ale tak\u017ce je \u0142\u0105czy. Dodatkowo, wza\u0142o\u017ceniu autora, rze\u017aby maj\u0105 wchodzi\u0107 w interakcj\u0119 z widzami, czyli po prostu przechodniami.B\u0119dzie to dla nich zaskakuj\u0105ca sytuacja: przy ulicy, kt\u00f3r\u0105 zd\u0105\u017caj\u0105 do pracy lub spaceruj\u0105, przy drodze, kt\u00f3ra niczym, jak dot\u0105d nie odr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 od raczej szarego otoczenia, kt\u00f3r\u0105 dobrze znaj\u0105, nieraz od lat,nagle dojrz\u0105 wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 z trawy grupy kolorowych, cz\u0142ekokszta\u0142tnych, nagich rze\u017ab. Jakby z innej, niecodziennej rzeczywisto\u015bci. Snu, filmu, gry komputerowej? Intryguj\u0105ce, zastanawiaj\u0105ce, ciekawe, bez sensu? Ka\u017cdy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 odpowiedzie\u0107 sobie na to pytanie.<\/p>\n
Pisa\u0142 w swojej odautorskiej eksplikacji autor: \u201e\u201eOgr\u00f3d niewini\u0105tek\u201d kusi, zach\u0119ca do dociekliwo\u015bci. Pod pozorem urozmaicenia, a przy pomocy rze\u017abiarskiej teatralizacji, transformuje sytuacj\u0119 ulicy. Niejako odbija ruch przechodni\u00f3w, ale przekszta\u0142ca go, uzupe\u0142niaj\u0105c o brakuj\u0105ce kierunki. Sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na instalacj\u0119 figury w dw\u00f3jnas\u00f3b zmierzaj\u0105 w g\u0142\u0105b. Pierwotnie ukszta\u0142towane, monstrualne a zarazem niewinne, pod\u0105\u017caj\u0105 do dzieci\u0144stwa. Pocieszne, o piskl\u0119cych \u015blepiach i owczych nozdrzach, z p\u0119katymi brzuchami, beztrosko i statycznie dryfuj\u0105c, zanurzone w sobie, niczym medytuj\u0105ce pow\u0142oki,przedstawiaj\u0105 jednocze\u015bnie scen\u0119 przedostawania si\u0119 \u201ena drug\u0105 stron\u0119\u201d, do \u015brodka ogrodu. Same \u2013fizycznie zredukowane, za to bogatsze o spok\u00f3j i \u015bwie\u017co\u015b\u0107\u2013 odbijaj\u0105c ruch przechodni\u00f3w, kieruj\u0105 si\u0119 do \u015bwiata w\u0142asnych odbi\u0107. Poprzez niewinne zawieszenie \u2013jako zjawy\u2013 przekraczaj\u0105 granic\u0119, aby wydobywa\u0107 dziewiczo\u015b\u0107, ukryt\u0105 za winklem poprzemys\u0142owego krajobrazu. Rzeczywisto\u015b\u0107 hardego konturu zostaje zdystansowana przez z\u0142ud\u0119? By\u0107 mo\u017ce.Ale r\u00f3wnie\u017c wsparta wy\u0142omem, kt\u00f3ry powstaje w twardych realiach, aby sugerowa\u0107 g\u0142\u0119bi\u0119 kontrast\u00f3w i mo\u017cliwo\u015b\u0107 pi\u0119kna, jakie si\u0119 z ni\u0105 wi\u0105\u017ce\u201d.<\/p>\n
Krzysztof Stanis\u0142awski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
To nieprawda, \u017ce sztuka wsp\u00f3\u0142czesna najlepiej czuje si\u0119 w muzeach i centrach sztuki. Nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce ma tam najlepsze warunki prezentacji, ale i bezpiecze\u0144stwa, konserwacji i przetrwania przez wieki lub przynajmniej dziesi\u0119ciolecia. Jednak je\u015bli chodzi o kontakt z publiczno\u015bci\u0105, r\u00f3\u017cnie to bywa. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce nowe, pi\u0119kne i nowoczesne muzea sztuki, kt\u00f3rych ostatnio … Czytaj dalej Krzysztof Stanis\u0142awski \u201eOGR\u00d3D NIEWINI\u0104TEK\u201d rze\u017aby Sylwestra Ambroziaka w przestrzeni publicznej Katowic i w Galerii Szyb Wilson, Katowice 2015<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-805","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=805"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":808,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/805\/revisions\/808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}