{"id":2682,"date":"2024-12-21T21:40:52","date_gmt":"2024-12-21T20:40:52","guid":{"rendered":"http:\/\/sylwester-ambroziak.com\/?page_id=2682"},"modified":"2024-12-21T21:47:31","modified_gmt":"2024-12-21T20:47:31","slug":"ekspresja-ucielesniona","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/ekspresja-ucielesniona\/","title":{"rendered":"Ekspresja uciele\u015bniona"},"content":{"rendered":"\n

Ekspresja uciele\u015bniona<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sylwester Ambroziak i Aleksander Roszkowski to tw\u00f3rcy, kt\u00f3rzy kilka dekad temu funkcjonowali w orbicie nurtu Nowej Ekspresji. Cho\u0107 przylgn\u0119\u0142o do nich okre\u015blenie \u201earty\u015bci osobni\u201d, pomi\u0119dzy wczesnymi, monumentalnymi statuami jednego a figuratywnymi p\u0142\u00f3tnami drugiego wyczu\u0107 mo\u017cna nut\u0119 powinowactwa. Mocne, niekiedy skandalizuj\u0105ce prace Ambroziaka \u2013 kuszenie \u015bw. Antoniego czy przedstawienia ofiar i m\u0119czennik\u00f3w \u2013 oraz przepe\u0142nione dramatyzmem p\u0142\u00f3tna Roszkowskiego z bezg\u0142owymi postaciami, \u0142\u0105czy\u0142 zar\u00f3wno klimat emocjonalny, jak i dialog z tradycj\u0105 kulturow\u0105 i jej ikonosfer\u0105. Historyczne sprz\u0119\u017cenie biografii obu tw\u00f3rc\u00f3w, cho\u0107 stanowi aspekt niezaprzeczalny, jest jednak do\u015b\u0107 w\u0105t\u0142\u0105 podstaw\u0105 przy pr\u00f3bie zestawienia ich nowszych prac w obr\u0119bie wsp\u00f3lnej wystawy. Dzi\u015b obaj s\u0105 ju\u017c bowiem w nieco innym miejscu na mapie swojej artystycznej drogi, a j\u0119zyki formalne, w jakich si\u0119 wypowiadaj\u0105, zdecydowanie si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105. Gdy jednak wyj\u0105\u0107 Ambroziaka i Roszkowskiego poza ramy konwencjonalnych typologii, oka\u017ce si\u0119, \u017ce tym, co pozwala ich realizacjom koegzystowa\u0107 we wsp\u00f3lnej przestrzeni, jest emanuj\u0105ca z nich uciele\u015bniona ekspresja, wynikaj\u0105ca m.in. z jako\u015bci haptycznych, jakimi obdarzone s\u0105 ich prace. W\u0142\u0105czenie somatycznych do\u015bwiadcze\u0144 do recepcji ich dzia\u0142alno\u015bci pozwala ukaza\u0107 cia\u0142o jako aktora generuj\u0105cego znaczenie poszczeg\u00f3lnych obiekt\u00f3w, a tak\u017ce wyraziciela oraz no\u015bnik emocji i stan\u00f3w psychicznych, kt\u00f3re stanowi\u0105 clue<\/em> dzia\u0142alno\u015bci obu artyst\u00f3w. Cielesno\u015b\u0107 rze\u017ab Ambroziaka jest czytelna i \u0142atwo dostrzegalna, gdy\u017c za g\u0142\u00f3wny motyw swojej tw\u00f3rczo\u015bci obra\u0142 on nag\u0105 sylwetk\u0119. Z kolei u Roszkowskiego jest ona bardziej utajona i wi\u0105\u017ce si\u0119 z zakorzenieniem jego prac w fizycznym do\u015bwiadczeniu aktu malarskiego, kt\u00f3rego efekt \u2013 sko\u0144czone p\u0142\u00f3tno \u2013 stanowi kondensator energii przekazywanej za po\u015brednictwem cia\u0142a artysty.<\/p>\n\n\n\n

Ludzka posta\u0107 \u2013 poddana charakterystycznej deformacji, objawiaj\u0105cej si\u0119 zaburzeniem proporcji sylwetki, nadnaturalnej wielko\u015bci g\u0142ow\u0105, zsyntetyzowaniem i uproszczeniem szczeg\u00f3\u0142\u00f3w anatomicznych i rys\u00f3w twarzy \u2013 to g\u0142\u00f3wny motyw pojawiaj\u0105cy si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci Sylwestra Ambroziaka. Skupienie si\u0119 na tak ukazanym ciele (Ch\u0142opak<\/em>; Dziewczyna<\/em>; Dziecko<\/em>) \u2013 figurze chropowatej, non finito<\/em>, wykonanej w drewnie, br\u0105zie czy materiale syntetycznym \u2013 to aspekt, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie pomyli\u0107 jego prac z wytworami jakiegokolwiek innego artysty. Poprzez stypizowanie swoich bohater\u00f3w oraz pozbawienie ich indywidualnej fizjonomii rze\u017abiarz kreuje nowego everymana<\/em>: z jednej strony uwik\u0142anego w problemy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, obarczonego ci\u0119\u017carem do\u015bwiadcze\u0144, odciskaj\u0105cych na nim niezatarte pi\u0119tno, z drugiej \u2013 ulegaj\u0105cego ca\u0142emu spektrum archetypicznych, pierwotnych, nieska\u017conych cywilizacyjnymi nalecia\u0142o\u015bciami instynkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ambroziak eksploruje ludzkie dramaty: alienacj\u0119, poczucie osamotnienia, brak przynale\u017cno\u015bci, wykorzenienie, utrat\u0119 wi\u0119zi, opuszczenie, akt po\u0142\u0105czenia, tragedi\u0119 rozstania (Nadcz\u0142owiek<\/em>; M\u0119\u017cczyzna nios\u0105cy<\/em>). Stany te manifestuj\u0105 si\u0119 w jego tw\u00f3rczo\u015bci w ciele i poprzez cia\u0142o. W swoim \u0153uvre<\/em> artysta ma prace, w kt\u00f3rych zostaje ono rozdarte przez wydobywaj\u0105cy si\u0119 z wn\u0119trza krzyk, skarg\u0119 czy protest (G\u0142owa<\/em>). Z kolei poprzez przywo\u0142anie kszta\u0142tu sylwetki wyizolowanej, skulonej, zgarbionej, szukaj\u0105cej wsparcia drugiej osoby odzwierciedlenie ma tak\u017ce zatroskanie, poczucie przegranej, pokuta. Wyd\u017awi\u0119k rze\u017ab Ambroziaka pozostaje tym bardziej wyczuwalny, gdy wchodzimy z nimi w bezpo\u015bredni\u0105 interakcj\u0119: oddzia\u0142uj\u0105 one bowiem bardzo sugestywnie w relacji do naszych cia\u0142. Du\u017ce figury wykonywane z \u201eciep\u0142ych\u201d, imituj\u0105cych koloryt ludzkiej sk\u00f3ry materia\u0142\u00f3w, tj. tworzywa sztuczne czy anga\u017cuj\u0105ce polichromi\u0119, wykorzystuj\u0105 walory haptyczne medium rze\u017abiarskiego, by uczyni\u0107 doznanie estetyczne bli\u017cszym \u2013 swoi\u015bcie uciele\u015bnionym. Nago\u015b\u0107 postaci \u2013 odnosz\u0105ca si\u0119 do naturalnego, znanego wszystkim ludziom stanu, symbolizuj\u0105ca otwarto\u015b\u0107 i autentyczno\u015b\u0107, ale tak\u017ce bezbronno\u015b\u0107 czy ofiar\u0119 \u2013 niepokoi i budzi dyskomfort, oddzia\u0142uj\u0105c na odbiorc\u00f3w poprzez swoj\u0105 trudn\u0105 do zignorowania namacalno\u015b\u0107. Podobnie rzecz ma si\u0119 z obrazami i animacjami generowanymi cyfrowo, gdzie prace rze\u017abiarskie Ambroziaka zostaj\u0105 wprawione w ruch i \u201eo\u017cywaj\u0105\u201d. Niezale\u017cnie od zastosowanego medium, z ukazywanych sylwet emanuje skoncentrowana energia, kt\u00f3ra niesie w sobie refleksj\u0119 o ludzkiej kondycji i meandrach cz\u0142owieczej egzystencji.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei cia\u0142a um\u0119czone, epatuj\u0105ce cierpieniem to motyw pojawiaj\u0105cy si\u0119 na p\u0142\u00f3tnach we wczesnym etapie kariery Aleksandra Roszkowskiego. Jego j\u0119zyk artystyczny ewoluowa\u0142 przez lata, pod\u0105\u017caj\u0105c stopniowo w kierunku abstrakcji, kt\u00f3ra dzi\u015b stanowi dominant\u0119 jego tw\u00f3rczo\u015bci. Tym, co jednak zawsze wyr\u00f3\u017cnia\u0142o jego prace, by\u0142a gruba, mi\u0119sista tkanka malarska. Fakturalne rozbuchanie oraz wyj\u015bcie poza p\u0142aszczyznowo\u015b\u0107 dwuwymiarowego medium w kierunku tr\u00f3jwymiarowo\u015bci reliefu \u2013 to cechy rozpoznawcze stylu artysty. To w\u0142a\u015bnie te aspekty sprawiaj\u0105, \u017ce jego obrazy tak bardzo odnosz\u0105 si\u0119 do zmys\u0142u dotyku. Wszak\u017ce \u2013 jak zauwa\u017cy\u0142 Gilles Deleuze \u2013 haptyczne jako\u015bci powstaj\u0105 w\u0142a\u015bnie w wyniku dzia\u0142ania faktury oraz materialnych jako\u015bci obiektu malarskiego[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Prace Roszkowskiego budowane s\u0105 warstwowo, z r\u00f3\u017cnych element\u00f3w, r\u00f3\u017cnymi narz\u0119dziami. Sieci cienkich kresek, kt\u00f3re raz przypominaj\u0105 rozpi\u0119te nici, kiedy indziej k\u0142\u0119bowisko cienkich pasm, zderzaj\u0105 si\u0119 na p\u0142\u00f3tnie ze swobodnie nak\u0142adanymi plamami koloru o quasi-organicznych kszta\u0142tach (Pejza\u017c holenderski z Dobrym Samarytaninem<\/em>), jak r\u00f3wnie\u017c formami geometrycznymi o wyra\u017anym konturze \u2013 ko\u0142ami, tr\u00f3jk\u0105tami, kwadratami (Zielone kwadraty<\/em>; Czerwone kwadraty<\/em>; Niebieskie kwadraty<\/em>). Ruch, dynamizm, rozwibrowanie \u015bciera si\u0119 w kompozycjach artysty z ch\u0142odem i racjonalno\u015bci\u0105 geometrii i jej symbolik\u0105, zwi\u0105zan\u0105 z pr\u00f3bami uchwycenia \u0142adu i porz\u0105dku we (wszech)\u015bwiecie. Kluczowe dla istoty malarstwa Roszkowskiego s\u0105 jednak elementy wychodz\u0105ce z dzia\u0142ania silnie gestualnego, kt\u00f3re jednak nie jest przypadkowe i impulsowe jak w action painting<\/em>, lecz kontrolowane. Jego prace, cho\u0107 nie s\u0105 zapisami dzia\u0142a\u0144 o charakterze akcyjnym czy performatywnym, jak mia\u0142o to miejsce u tw\u00f3rc\u00f3w abstrakcyjnego ekspresjonizmu, ka\u017c\u0105 jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na znaczenie samego fizycznego procesu powstawania obrazu oraz jego roli w kreowaniu wyd\u017awi\u0119ku, jaki generuje p\u0142\u00f3tno. Artysta wci\u0105ga widza w g\u0142\u0105b kompozycji, sk\u0142aniaj\u0105c go do zwr\u00f3cenia uwagi na uciele\u015bnione do\u015bwiadczenie aktu malarskiego. Linie, b\u0119d\u0105ce rezultatem wielokrotnie powtarzanych ruch\u00f3w prowadzonych w r\u00f3\u017cnych kierunkach, czy barwne smugi, k\u0142adzione jedna obok drugiej, tworz\u0105 obraz, poprzez kt\u00f3ry \u2013 dzi\u0119ki repetycji gest\u00f3w \u2013 przes\u0142any zostaje silny impuls p\u0142yn\u0105cy z zewn\u0105trz, z cia\u0142a artysty. P\u0142\u00f3tna te mo\u017cna wi\u0119c uzna\u0107 za sk\u0142adnic\u0119 skumulowanej energii psychicznej znajduj\u0105cej uj\u015bcie w malarskim ge\u015bcie. Prace Roszkowskiego przywodz\u0105 na my\u015bl stany od medytacyjnych \u2013 do kt\u00f3rych odsy\u0142a praktyka powtarzania plamek koloru o podobnym kszta\u0142cie, po silnie ekspresyjne, znajduj\u0105ce prze\u0142o\u017cenie na kompozycje o rozmalowanej strukturze, stworzonej za pomoc\u0105 farby nanoszonej dynamicznie prowadzonym narz\u0119dziem. Ogl\u0105daj\u0105c jego realizacje, lawirujemy wi\u0119c nie tylko mi\u0119dzy spl\u0105tanymi liniami (Sen nocy letniej<\/em>), nak\u0142adaj\u0105cymi si\u0119 formami (Milky way<\/em>) czy we wn\u0119trzu labiryntu, kt\u00f3ry odmalowuje przed nami artysta (Spirala<\/em>), ale tak\u017ce kluczymy mi\u0119dzy sensami, jakie mo\u017cna z tych kompozycji wyczyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Rze\u017aby Sylwestra Ambroziaka i obrazy Aleksandra Roszkowskiego zaprezentowane na wystawie w galerii SZOKART \u2013 mimo \u017ce tak odleg\u0142e formalnie \u2013 rezonuj\u0105 poprzez sw\u0105 ekspresyjno\u015b\u0107, kt\u00f3ra oddzia\u0142uje zar\u00f3wno na poziomie cielesno\u015bci podmiotu, jak i \u201ecielesno\u015bci\u201d materii buduj\u0105cej obiekt artystyczny. Tre\u015bci zakodowane, manifestowane i wskazywane w ka\u017cdym szczeg\u00f3le prac obu tw\u00f3rc\u00f3w jasno dowodz\u0105, \u017ce to, co odbierane zar\u00f3wno sensorycznie, jak i na poziomie emocji, jest jednocze\u015bnie sensowne \u2013 ma swoj\u0105 logik\u0119, tre\u015b\u0107, znaczenie, uzasadnienie.<\/p>\n\n\n\n

Natalia Cie\u015blak<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> G. Deleuze, F. Guattari, Co to jest filozofia?<\/em>, t\u0142um. P. Pieni\u0105\u017cek, Gda\u0144sk 2000, s. 215. Za: M. Smoli\u0144ska, Haptyczno\u015b\u0107 poszerzona. Zmys\u0142 dotyku w sztuce polskiej drugiej po\u0142owy XX i pocz\u0105tku XXI wieku<\/em>, Krak\u00f3w 2020, s. 111.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ekspresja uciele\u015bniona Sylwester Ambroziak i Aleksander Roszkowski to tw\u00f3rcy, kt\u00f3rzy kilka dekad temu funkcjonowali w orbicie nurtu Nowej Ekspresji. Cho\u0107 przylgn\u0119\u0142o do nich okre\u015blenie \u201earty\u015bci osobni\u201d, pomi\u0119dzy wczesnymi, monumentalnymi statuami jednego a figuratywnymi p\u0142\u00f3tnami drugiego wyczu\u0107 mo\u017cna nut\u0119 powinowactwa. Mocne, niekiedy skandalizuj\u0105ce prace Ambroziaka \u2013 kuszenie \u015bw. Antoniego czy przedstawienia ofiar i m\u0119czennik\u00f3w \u2013 oraz … Czytaj dalej Ekspresja uciele\u015bniona<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2682","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2682"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2687,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2682\/revisions\/2687"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}