{"id":2046,"date":"2021-07-16T02:02:22","date_gmt":"2021-07-16T00:02:22","guid":{"rendered":"http:\/\/sylwester-ambroziak.com\/?page_id=2046"},"modified":"2021-07-16T02:02:23","modified_gmt":"2021-07-16T00:02:23","slug":"michal-haake-plec-z-drewna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/michal-haake-plec-z-drewna\/","title":{"rendered":"Micha\u0142 Haake \u201eP\u0142e\u0107 z drewna\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Micha\u0142 Haake<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eP\u0142e\u0107 z drewna\u201d tekst do wystawy: „Sylwester Ambroziak: Rze\u017aba – rysunek”, Galeria Ba\u0142tyckiego Centrum Sztuki, S\u0142upsk 2002<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Galeria Ba\u0142tyckiego Centrum Sztuki wystawia w sezonie wakacyjnym cztery rze\u017aby Sylwestra Ambroziaka . Podejrzenie, i\u017c za ograniczeniem liczby prac stoi niewielka, z\u0142o\u017cona z dw\u00f3ch pomieszcze\u0144 przestrze\u0144 galerii musi ust\u0105pi\u0107 przed uznaniem dla przemy\u015blanego ich wyboru. Uznanie to jest pochodn\u0105 otwieranej we wzajemnych relacjach rze\u017ab mo\u017cliwo\u015bci wyeksponowania konkretnego w\u0105tku tematycznego. Sprawia to tak\u017ce w konsekwencji, jak poka\u017cemy w poni\u017cszej interpretacji, \u017ce \u201euniwersalna\u201d retoryka, z pomoc\u0105 kt\u00f3rej zwyk\u0142o si\u0119 interpretowa\u0107 prace artysty, okazuje si\u0119 dla ich opisu mniej adekwatna, a utrzymywana w charakterze pierwszoplanowego odniesienia, zgo\u0142a zaciemnia zwi\u0105zki \u0142\u0105cz\u0105ce prezentowane dzie\u0142a. 
Prace stanowi\u0105 grupy rze\u017abiarskie, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z dw\u00f3ch figur. W pierwszej sali zestawione si\u0119 pary m\u0119ska i kobieca, w drugiej pary \u201emieszane\u201d. Relacje mi\u0119dzy postaciami Ambroziaka bywaj\u0105 opisywane jako \u201enierozerwalne wi\u0119zi, tajemnicze stosunki, dziwne porozumienie\u201d . Przeprowadzony na wystawie podzia\u0142 wprowadza jednak dominacj\u0119 w\u0105tku relacji seksualnych, zar\u00f3wno mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi postaciami, jak te\u017c w relacji pomi\u0119dzy dzie\u0142ami. S\u0105dz\u0119 ponadto, \u017ce w\u0142a\u015bnie dokonuj\u0105ca si\u0119 od pewnego czasu unifikacja typu postaci w pracach artysty zwi\u0119ksza potrzeb\u0119 zapytywania o znaczenia znamion zr\u00f3\u017cnicowania, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 bez w\u0105tpienia \u201edrugorz\u0119dne cechy p\u0142ciowe\u201d, wyeksponowane w pracach Ambroziaka bynajmniej w spos\u00f3b nie drugorz\u0119dny. Nie wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce cechy te definiuj\u0105 postacie i dlatego nie stanowi\u0105 tematu samego w obie . Zapytywa\u0107 nale\u017cy, co w przypadku dzie\u0142 artysty znaczy bycie postaci\u0105 \u201ekobiec\u0105\u201d i postaci\u0105 \u201em\u0119sk\u0105\u201d.
Ukazane we wzajemnym u\u015bcisku i cielesnej blisko\u015bci pary kobieca i m\u0119ska wyra\u017anie tematyzuj\u0105 zwi\u0105zki homoseksualne. Gesty wykonywane przez postaci, nie daj\u0105ce si\u0119 jednak jednoznacznie zaklasyfikowa\u0107, obejmowanie si\u0119 za ramiona w przypadku frontalnie zwr\u00f3conych postaci m\u0119skich, zasiadanie jednej postaci kobiecej na stopach drugiej i tak\u017ce wzajemne ich obejmowanie si\u0119, czyni\u0105 zarazem postrzeganie tych zwi\u0105zk\u00f3w nierozerwalne od konotacji ca\u0142ej gamy mi\u0119dzyludzkich stosunk\u00f3w takich, jak braterstwo, wspieranie si\u0119, dzielenie wsp\u00f3lnego losu. 
Wyra\u017an\u0105 seksualn\u0105 konotacj\u0119 maj\u0105 dwie pozosta\u0142e grupy. Jedna z nich ukazuje krocz\u0105c\u0105 posta\u0107 m\u0119sk\u0105, kt\u00f3ra d\u017awiga mniejsz\u0105, przytulon\u0105 od przodu posta\u0107 kobiec\u0105, oplataj\u0105c\u0105 tamt\u0105 r\u0119koma za szyj\u0119. Wyprostowane sztywno nogi postaci kobiecej wprowadzaj\u0105 w spos\u00f3b jej zachowania si\u0119 rys napi\u0119cia. S\u0105 przytrzymywane przez posta\u0107 m\u0119sk\u0105, ale jej nie oplataj\u0105 tak jak ramiona. Tym samym tak\u017ce gest ramion uzyskuje opr\u00f3cz rysu czu\u0142o\u015bci, przeciwstawn\u0105 konotacj\u0119 konieczno\u015bci utrzymania si\u0119 w pionie. Wzajemna relacja, ukazuj\u0105ca unoszenie postaci kobiecej, nie rozstrzyga tym samym czy jest ono naznaczone na przyk\u0142ad przymusem i przemoc\u0105, czy wynika na przyk\u0142ad z uchodzenia w po\u015bpiechu (pot\u0119\u017cny wykrok postaci m\u0119skiej) z miejsca zagro\u017cenia. Nie rozstrzygalne pozostaje tak\u017ce, czy jest to relacja mi\u0119dzy dwiema \u201edoros\u0142ymi\u201d postaciami, czy te\u017c relacja rodzicielska. Nieusuwalne z obszaru percepcji rze\u017aby konotacje seksualne \u2013 uk\u0142ad postaci przypomina tak\u017ce pozycj\u0119 wsp\u00f3\u0142\u017cycia – wymuszaj\u0105 zintegrowanie z ju\u017c wymienionymi tak\u017ce tych, dotycz\u0105cych obszaru tabu takiego, jak pedofilia czy kazirodczo\u015b\u0107. Poprzez sw\u00f3j wymiar i prosty kszta\u0142t, fallus krocz\u0105cej postaci, pomimo zwieszenia, nie traci na napr\u0119\u017ceniu konotuj\u0105cym seksualn\u0105 gotowo\u015b\u0107.
Wahanie w przypisaniu przywo\u0142anej rze\u017abie znacze\u0144 tego rodzaju rozwiewa relacja postaci w grupie jej towarzysz\u0105cej. Siedz\u0105 one obok siebie z podkurczonymi kolanami, posta\u0107 m\u0119ska obejmuje je ze zwieszon\u0105 g\u0142ow\u0105, kobieca zak\u0142ada ramiona na siebie tu\u017c powy\u017cej \u0142ona. I ta praca ukazuje w relacji \u201em\u0119sko-damskiej\u201d ambiwalencj\u0119 – mi\u0119dzy niemoc\u0105 seksualnej aktywno\u015bci, powodowanym ni\u0105 wstydem a zastygni\u0119ciem w doznaniu kr\u00f3tkotrwa\u0142o\u015bci mi\u0142osnego porywu, poczucia braku prawdziwej wi\u0119zi w ko\u0144cu. Z\u0142o\u017cony na pod\u0142odze, p\u0142asko do niej przylegaj\u0105cy fallus, stanowi\u0105c wizualne i dynamiczne centrum ca\u0142ej grupy, jawi si\u0119 jak pars pro toto ka\u017cdej z tych mo\u017cliwo\u015bci. Wprowadza tak\u017ce silne odniesienie do pod\u0142o\u017ca ich wszystkich, zawartego w wizualnej konstrukcji rze\u017aby wskazania na charakter konstrukcji p\u0142ciowej to\u017csamo\u015bci postaci. Skulone postaci w\u0142a\u015bciwie nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie w ogl\u0105dzie zar\u00f3wno frontalnym, jak – tym bardziej – od plec\u00f3w. \u015aci\u0105gni\u0119te ku sobie kobiece ramiona przes\u0142aniaj\u0105 piersi. Odmienno\u015b\u0107 postaci ukazuje si\u0119 przez to tym silniej jako freudowskie zdefiniowanie postaci kobiecej poprzez brak. 
Zeszli\u015bmy w powy\u017cszych obserwacjach daleko na pobocze od \u015bcie\u017cek, zmieniaj\u0105cych zazwyczaj teksty o Ambroziaku w g\u0142os t\u0119sknoty za uniwersalnym wymiarem wszechrzeczy, dowodz\u0105ce zobrazowania w szlachetnej materii tworzywa ludzkiej istoty, b\u0105d\u017a te\u017c upatruj\u0105cych w jej nieu\u0142adzeniu i szorstko\u015bci odniesienia do pierwotnych, archaicznych pok\u0142ad\u00f3w przedcywilizacyjnych, mitycznych kultur. Uformowane w maski twarze odkrywaj\u0105 niespodziewan\u0105 konkretno\u015b\u0107 \u0142\u0105cz\u0105cych figury relacji, wobec kt\u00f3rej okre\u015blenie ich jako niezmiennych i przyrodzonych egzystencji ma znaczenie drugorz\u0119dne. Na plan pierwszy wysuwa si\u0119 zmaganie widza, kt\u00f3ry okrywaj\u0105c t\u0119 konkretno\u015b\u0107 mierzy pod\u0142ug niej \u2013 mierz\u0105c wzrokiem zbli\u017cone do ludzkich proporcje rze\u017ab – w\u0142asn\u0105 natur\u0119. Nie dochodzi przy tym do konfrontacji z jak\u0105\u015b okre\u015bl\u0105 deklaracj\u0105 i ocen\u0105 p\u0142ciowego wymiaru mi\u0119dzyludzkich relacji. Widz nie musi zabiera\u0107 stanowiska w stosunku do jakiej\u015b dyskursywnej propozycji. Osi\u0105gana w my\u015bleniu jednoznaczno\u015b\u0107 uk\u0142ad\u00f3w postaci rze\u017ab Ambroziaka osuwa si\u0119 bowiem nieuchronnie w generowan\u0105 w ogl\u0105dzie ich wieloznaczno\u015b\u0107. 
Ambiwalencja mo\u017cliwych odczyta\u0144 powo\u0142ywanych relacji mi\u0119dzy postaciami uzmys\u0142awia kontynuacj\u0119 tego, co w pracach Ambroziaka wydaje mi si\u0119 najcenniejsze, a co pozwala si\u0119 odczyta\u0107 na przyk\u0142ad w dzie\u0142ach o tematyce religijnej z pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych (Kuszenie \u015aw. Antoniego (1989), Ofiara Izaaka (1989), Kain i Abel (1994)) . Warto\u015b\u0107 tych, jak r\u00f3wnie\u017c niereligijnych prac ujawnia si\u0119 w\u00f3wczas, gdy przestaje si\u0119 je traktowa\u0107 jak idole, reprezentuj\u0105ce trwa\u0142y horyzont uniwersalistycznych narracji i mitologii. Nie spos\u00f3b tworzy\u0107 w duchu sztuki pierwotnej. \u201eOdkrywanie\u201d pierwotno\u015bci zawsze dokonuje si\u0119 z pozycji \u201edzisiaj\u201d. Odium \u201epierwotno\u015bci\u201d, owe oblicza tak cz\u0119sto brane za \u201emurzy\u0144skie\u201d maski s\u0105 w pracach artysty czym\u015b ostentacyjnym, wzbudzaj\u0105 czujno\u015b\u0107. Prace Ambroziaka nie daj\u0105 si\u0119 jednak przez tak\u0105 retoryk\u0119 zaw\u0142adn\u0105\u0107 (nie rozstrzygam tu o intencji artysty) . Przeciwnie, uzyskuj\u0105 aktualno\u015b\u0107, gdy dostrze\u017ce si\u0119 w nich propozycj\u0119 otwarcia na nieustann\u0105 rewizj\u0119 \u201esta\u0142ej kondycji\u201d ludzkiej (problem homoseksualizmu), co nie oznacza d\u0105\u017cenia do jej zniesienia. Rewizja wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 zapytywania o \u201edzisiejszy\u201d wymiar takiej kondycji, na przyk\u0142ad w ponawianiu wysi\u0142ku wyznaczania w obszarze w\u0142asnego stosunku do innych granic \u2013 na przyk\u0142ad – mi\u0119dzy ochron\u0105 a zaborczo\u015bci\u0105.
Pole rewizji otwiera si\u0119 natomiast dlatego, \u017ce wieloznaczno\u015b\u0107, niesprowadzalno\u015b\u0107 uk\u0142adu postaci w rze\u017abach Ambroziaka do wymiaru dyskursywnego nie znosi, nie rozmywa konkretno\u015bci problematyki p\u0142ciowej. Wskutek tej zale\u017cno\u015bci widz uzmys\u0142awia sobie przy tym z jednej strony, \u017ce wyodr\u0119bnienie zagadnienia p\u0142ciowo\u015bci w charakterze dyskursywnym jest obce jego do\u015bwiadczeniu postaci, z drugie, \u017ce mimo to zachowuje przekonanie o konstytutywno\u015bci tego zagadnienia w budowaniu mi\u0119dzypostaciowych relacji. Nie m\u00f3wimy tu o jakiej\u015b utopii jedno\u015bci ducha i cia\u0142a. C\u00f3\u017c mia\u0142oby reprezentowa\u0107 stron\u0119 duchow\u0105? Kszta\u0142tuje si\u0119 w ogl\u0105dzie zarazem jednak i wskutek tego do\u015bwiadczenie, \u017ce p\u0142ciowy wymiar postaci przekracza sw\u00f3j dyskursywny wymiar, a zatem, \u017ce w obecno\u015bci tych rze\u017ab widz jest czym\u015b wi\u0119cej, ni\u017c jest w stanie pomy\u015ble\u0107. Czy jest to metafizyka, czy otch\u0142anie bataille\u2019owskiego erotyzmu \u2013 pozostawiam bez odpowiedzi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Micha\u0142 Haake \u201eP\u0142e\u0107 z drewna\u201d tekst do wystawy: „Sylwester Ambroziak: Rze\u017aba – rysunek”, Galeria Ba\u0142tyckiego Centrum Sztuki, S\u0142upsk 2002 Galeria Ba\u0142tyckiego Centrum Sztuki wystawia w sezonie wakacyjnym cztery rze\u017aby Sylwestra Ambroziaka . Podejrzenie, i\u017c za ograniczeniem liczby prac stoi niewielka, z\u0142o\u017cona z dw\u00f3ch pomieszcze\u0144 przestrze\u0144 galerii musi ust\u0105pi\u0107 przed uznaniem dla przemy\u015blanego ich wyboru. Uznanie … Czytaj dalej Micha\u0142 Haake \u201eP\u0142e\u0107 z drewna\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2046","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2046","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2046"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2046\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2047,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2046\/revisions\/2047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}