{"id":2029,"date":"2021-07-16T01:50:18","date_gmt":"2021-07-15T23:50:18","guid":{"rendered":"http:\/\/sylwester-ambroziak.com\/?page_id=2029"},"modified":"2021-07-16T01:50:33","modified_gmt":"2021-07-15T23:50:33","slug":"krzysztof-zwirblis-ekspresja-archetypow","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/krzysztof-zwirblis-ekspresja-archetypow\/","title":{"rendered":"Krzysztof \u017bwirblis \u201eEkspresja archetyp\u00f3w\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Krzysztof \u017bwirblis<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eEkspresja archetyp\u00f3w\u201d katalog wystawy „Sylwester Ambroziak: Rze\u017aba – Rysunek”, Galeria Sztuki Wie\u017ca Ci\u015bnie\u0144, Konin 2004<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rze\u017aby Sylwestra Ambroziaka przywodz\u0105 na my\u015bl sztuk\u0119 epoki archaicznej, afryka\u0144sk\u0105 i polinezyjsk\u0105, kt\u00f3re odzyskali dla wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci arty\u015bci wielkich awangard. Mo\u017cemy znale\u017a\u0107 wiele odniesie\u0144 dla jego \u201eminotaur\u00f3w\u201d, ale najwa\u017cniejsze b\u0119d\u0105 dwa \u017ar\u00f3d\u0142a: przedklasyczna sztuka cywilizacji \u015br\u00f3dziemnomorskiej \u2013 pnia, z kt\u00f3rego wyro\u015bli\u015bmy i sztuka egzotyczna. Widoczne jest to od razu, bez d\u0142ugich rozmy\u015bla\u0144. Wa\u017cne, \u017ce w\u0142\u0105czone zosta\u0142y do s\u0142ownika artysty nowoczesnego, jego prze\u017cywania \u015bwiata i formy, na kt\u00f3rego j\u0119zyk mia\u0142a tak\u017ce wp\u0142yw uwalniaj\u0105ca energi\u0119 Ekspresja lat 80. Najwa\u017cniejsze, je\u015bli pozostawimy szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 analiz\u0119, b\u0119d\u0105 wyraz i znaczenie ka\u017cdego uk\u0142adu, ka\u017cdej postaci niepokoj\u0105co przypominaj\u0105cych nam sztuk\u0119 odleg\u0142\u0105 w czasie i przestrzeni a jednocze\u015bnie chwytaj\u0105cych nasze tu i teraz. Co znacz\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 postacie Ambroziaka ich uk\u0142ady, ta\u0144ce, odwr\u00f3cenia plecami, zwi\u0105zki kontemplacyjne, mi\u0142osne czy agresywne, to trwanie wobec naszej wsp\u00f3lnej tajemnicy? Podkre\u015blaj\u0105 wag\u0119 i znaczenie ka\u017cdego bytu i gestu. Wywleczenie na wierzch naszej zwierz\u0119co\u015bci wyra\u017ca przekonanie artysty o wi\u0119kszej szczero\u015bci \u015bwiata tych prostszych, nie maskowanych relacji. Echo dobrego dzikusa Jana Jakuba Rousseau, czy przekonanie o wrodzonej dobroci cz\u0142owieka? Wed\u0142ug shinto cz\u0142owiek rodzi si\u0119 czysty, dopiero p\u00f3\u017aniej przykleja si\u0119 do niego brud \u015bwiata, kt\u00f3ry musi z siebie strz\u0105sa\u0107. Sylwester zrzuca ze swoich postaci cywilizacyjny nalot ukazuj\u0105c je oczyszczone, nagie nie tylko ciele\u015bnie ale tak\u017ce duchowo. Przygl\u0105da si\u0119 im z sympati\u0105 a jednocze\u015bnie pokazuje trwa\u0142o\u015b\u0107, niezmienno\u015b\u0107 natury, kt\u00f3ra dyscyplinowana wielkimi religiami, systemem edukacyjnym, podzia\u0142em pracy, j\u0119zykiem, rodzinn\u0105 tresur\u0105 jest dalej pe\u0142na zwierz\u0119cej energii i prostych odruch\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107 \u201ebodajby by\u0142a\u201d, bo przecie\u017c przekonanie o wi\u0119kszej toksyczno\u015bci, agresywno\u015bci, tego \u015bwiata, kt\u00f3ry stworzyli\u015bmy sta\u0142o si\u0119 dla artysty powodem wyboru archaizowanej formy. Formy, kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142a upatruje w dzieci\u0119cej jeszcze fascynacji rze\u017ab\u0105 sakraln\u0105. Wielkie barokowe krucyfiksy parafialnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w Mazowsza, napr\u0119\u017cenia i tektonika cia\u0142a Ukrzy\u017cowanego to \u017ar\u00f3d\u0142o tych cz\u0142ekokszta\u0142tnych postaci. Postaci uchwyconych w wyrazistych gestach – czystych i syntetycznych. Rzadko kiedy mo\u017cna znale\u017a\u0107 tak doskona\u0142e przedstawienie ta\u0144ca-walki, jak w monumentalnej grupie \u201eKobieta i m\u0119\u017cczyzna\u201d z roku 1999 – symetrycznej i wywa\u017conej o dw\u00f3ch przeciwstawnych kierunkach. Czyni ona z relacji dw\u00f3ch postaci szlachetne i patetyczne spotkanie. Dalekie jest to od chaotycznej brutalno\u015bci, jaka towarzyszy obecnie rywalizacji p\u0142ci. R\u00f3wnie silnie mo\u017cna prze\u017cy\u0107 p\u0142acz kobiety z patynowanego br\u0105zu, do kt\u00f3rego nieklasycznie doklejone s\u0105 szklane \u0142zy (1990\/91). W olbrzymiej i silnej postaci, kt\u00f3rej wielko\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142tworzona jest przez materia\u0142, podkre\u015bla to prywatno\u015b\u0107, wewn\u0119trzno\u015b\u0107 stanu, kt\u00f3rego \u0142zy s\u0105 krzycz\u0105cym wyrazem. Differentia specifica tych prac s\u0105 silnie podkre\u015blone cechy p\u0142ciowe. Zwisaj\u0105ce, przeskalowane cz\u0142onki, nie tylko znacz\u0105 i m\u00f3wi\u0105 o sile tej energii, w kt\u00f3rej Freud kaza\u0142 dopatrywa\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142a wszelkiej tw\u00f3rczo\u015bci, s\u0105 tak\u017ce niezb\u0119dnym elementem kompozycji, potrzebnym pionem. 
Akademia to tradycyjna pracownia rze\u017abiarza w drewnie prof. Kulona i progresywna, teraz ju\u017c medialna, pracownia prof. Grzegorza Kowalskiego. Opuszcza j\u0105 artysta wolny i otwarty tak\u017ce na tradycyjne materia\u0142y. Rze\u017abiarz, kt\u00f3ry do ostatniej chwili musi by\u0107 ze swoj\u0105 prac\u0105. Nie pisanie fotograficznymi obrazami, ale praca z materia\u0142em, kt\u00f3ry si\u0119 dotyka i g\u0142adzi do osi\u0105gni\u0119cia ostatecznego kszta\u0142tu a p\u00f3\u017aniej jeszcze czuwa kiedy si\u0119 sam patynuje. Materia\u0142em jest drewno i br\u0105z odlew w technice wosku traconego, kiedy rze\u017aby i tak w skutek swojej wielko\u015b\u0107 wa\u017c\u0105 tyle, co niez\u0142y pomnik.
Dlaczego jednak tylko ta forma, czy sta\u0142a si\u0119 pu\u0142apk\u0105, czy w miar\u0119 uproszczonym, czystym j\u0119zykiem, kt\u00f3ry zawsze b\u0119dzie do nas przemawia\u0142 poprzez swoj\u0105 figuralno\u015b\u0107 i ekspresyjno\u015b\u0107 wynikaj\u0105c\u0105 ze \u015bwiadomej brutalizacji?
Przestrze\u0144 galerii jest ju\u017c za ciasna dla tych prac – ich rozmiary, kontrastowy materia\u0142 daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 anektowania przestrzeni otwartych, publicznych. \u015awiadomie teatralne i przystawione do go\u015bci\u0144ca \u017cycia na pewno porusza\u0142yby odbiorc\u0119 nieprzygotowanego. Mia\u0142y ju\u017c swoje premiery w ma\u0142ym niemieckim miasteczku czy na ostatnim festiwalu \u201eSztuka ulicy\u201d. Czuj\u0105 si\u0119 \u015bwietnie i w kontek\u015bcie prac innych artyst\u00f3w, i umieszczone na bruku. Wychodz\u0105 nagle z odm\u0119t\u00f3w pod\u015bwiadomo\u015bci, wsp\u00f3lnej historii naszego gatunku. Konfrontuj\u0105 dzisiejszego przechodnia ze \u015bwiata w\u0105skich specjalizacji z czasem wi\u0119kszym, kiedy szybciej porusza\u0142y si\u0119 duchy pomi\u0119dzy niebem a ziemi\u0105 i \u015bwiatem podziemnym. Mo\u017ce tu le\u017cy to \u201eco\u015b\u201d zw\u0142aszcza, \u017ce artysta bra\u0142 si\u0119 za tematy odnosz\u0105ce si\u0119 do naszych archetyp\u00f3w poczynaj\u0105c ju\u017c od dyplomowego \u201eKuszenia \u015bwi\u0119tego Antoniego\u201d, kiedy to premier\u0119 mia\u0142a tak\u017ce jego forma rozwijana do dzisiaj. 
Jak odbiera si\u0119 teraz prace, kt\u00f3re nie do\u015b\u0107, \u017ce operuj\u0105 tradycyjnymi materia\u0142ami i s\u0105 figuralne to jeszcze w naszych ponowoczesnych, medialnych czasach wyrastaj\u0105 z modernistycznej tradycji, z tego odnowienia sztuki przez heterogeniczne inspiracje.
Ich wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 jest innego rz\u0119du. Chc\u0105 si\u0119 przecie\u017c mierzy\u0107 z tym, co wieczne i symbolizowa\u0107, przedstawia\u0107 wielkie tematy odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 i do rze\u017aby kultowej religii astrobiologicznych, i do prze\u017cy\u0107, kt\u00f3re maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w grozie jak\u0105 budzi\u0142a rze\u017aba figuralna w czasach prehistorycznych. Odnosz\u0105 si\u0119 do konstytutywnych do\u015bwiadcze\u0144 naszego kr\u0119gu kulturowego, ale jednocze\u015bnie przypatruj\u0105 mu si\u0119 z dystansu. Pokazuj\u0105, jak powierzchowne jest bezpiecze\u0144stwo i cywilizacyjne ciepe\u0142ko, \u017ce mimo og\u00f3lnej tendencji ku dobru jeste\u015bmy na samym pocz\u0105tku drogi. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krzysztof \u017bwirblis \u201eEkspresja archetyp\u00f3w\u201d katalog wystawy „Sylwester Ambroziak: Rze\u017aba – Rysunek”, Galeria Sztuki Wie\u017ca Ci\u015bnie\u0144, Konin 2004 Rze\u017aby Sylwestra Ambroziaka przywodz\u0105 na my\u015bl sztuk\u0119 epoki archaicznej, afryka\u0144sk\u0105 i polinezyjsk\u0105, kt\u00f3re odzyskali dla wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci arty\u015bci wielkich awangard. Mo\u017cemy znale\u017a\u0107 wiele odniesie\u0144 dla jego \u201eminotaur\u00f3w\u201d, ale najwa\u017cniejsze b\u0119d\u0105 dwa \u017ar\u00f3d\u0142a: przedklasyczna sztuka cywilizacji \u015br\u00f3dziemnomorskiej \u2013 pnia, z … Czytaj dalej Krzysztof \u017bwirblis \u201eEkspresja archetyp\u00f3w\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2029","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2029"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2030,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2029\/revisions\/2030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}