{"id":2017,"date":"2021-07-16T01:37:22","date_gmt":"2021-07-15T23:37:22","guid":{"rendered":"http:\/\/sylwester-ambroziak.com\/?page_id=2017"},"modified":"2021-07-16T01:37:24","modified_gmt":"2021-07-15T23:37:24","slug":"magdalena-wicherkiewicz-to-czego-pozadam-nie-jest-poza-mna-lecz-we-mnie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/magdalena-wicherkiewicz-to-czego-pozadam-nie-jest-poza-mna-lecz-we-mnie\/","title":{"rendered":"Magdalena Wicherkiewicz \u201eTo, czego po\u017c\u0105dam nie jest poza mn\u0105, lecz we mnie\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Magdalena Wicherkiewicz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00a0 \u201eTo, czego po\u017c\u0105dam nie jest poza mn\u0105, lecz we mnie\u201d, katalog \u201e Niewini\u0105tka, Sylwester Ambroziak\u201d, Galeria Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej BWA , Olsztyn, 05\/06 2007<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eMinotaury\u201d \u2013 tak m\u00f3wi o swoich figurach Sylwester Ambroziak. Cielesno \u2013 zwierz\u0119ce, o anonimowych twarzach. Cienka jak ostrze granica mi\u0119dzy ludzkim i zwierz\u0119cym. Pot\u0119\u017cne, drewniane lub niewielkie wykonane z br\u0105zu. Minotaur – lustro naszej mrocznej sfery. Tego, co nieu\u015bwiadomione. Anonimowy instynkt, \u015blepa energia \u017cycia. \u017bywio\u0142, nie poddaj\u0105cy si\u0119 poskromieniu, drgaj\u0105cy podsk\u00f3rnie, cho\u0107 umys\u0142, jego konstrukcje i jego wytwory czyni\u0105 wysi\u0142ki, by go uj\u0105\u0107, ujarzmi\u0107. Figury Ambroziaka zdaj\u0105 si\u0119 reprezentowa\u0107 wszystkie te ciemne si\u0142y, kt\u00f3re kultura, upatruj\u0105c w nich \u017ar\u00f3d\u0142a chaosu, stara si\u0119 zamkn\u0105\u0107, niczym uosabiaj\u0105cego je Minotaura, w bezpiecznym i trudno dost\u0119pnym labiryncie. Postacie, z pozoru \u0142agodne, ciep\u0142e i emanuj\u0105ce specyficzn\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105, jakby na przek\u00f3r swojej kanciasto\u015bci i nieforemno\u015bci, symbolizuj\u0105 energi\u0119 \u017cycia (ale tak\u017ce \u015bmierci, bo te dwie s\u0105 ze sob\u0105 naturalnie splecione), przejawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 przede wszystkim w seksualno\u015bci. 
Sylwester Ambroziak niewiele m\u00f3wi o swojej tw\u00f3rczo\u015bci, to rze\u017aby maj\u0105 m\u00f3wi\u0107 jego g\u0142osem. Rze\u017abiarsko\u015b\u0107 dotyczy nie tylko materii. To tak\u017ce, a mo\u017ce \u2013 przede wszystkim – nadawanie kszta\u0142tu naszym pragnieniom i emocjom. Wypowiadanie tego, co g\u0142\u0119boko skrywamy. Ambroziak wybiera anonimowych, niezgrabnych aktor\u00f3w, by m\u00f3wili w naszym imieniu. Albo raczej \u2013 by jedynie sugerowali, ledwie ocieraj\u0105c si\u0119 o tajemnic\u0119. To komfortowa sytuacja. Mo\u017cemy czu\u0107 \u00f3w bezpieczny dystans aluzji, niem\u00f3wienia wprost. Swojska, pierwotna naturalno\u015b\u0107 rze\u017ab (wi\u0119kszo\u015b\u0107 interpretator\u00f3w wskazuje na \u201epozytywne\u201d cechy tw\u00f3rczo\u015bci Ambroziaka, jak: autentyczno\u015b\u0107, ekspresja, afirmacja \u017cycia) to jednak tylko powierzchowno\u015b\u0107, maj\u0105ca nas zmyli\u0107, przys\u0142oni\u0107 sedno, wci\u0105gn\u0105\u0107 do gry polegaj\u0105cej na zbli\u017caniu si\u0119 do i oddalaniu si\u0119 od tego, co jest ich (i nasz\u0105) istot\u0105.

Ostatnie prace s\u0105 inne. Jakby wypowied\u017a sta\u0142a si\u0119 bardziej kategoryczna i\u2026niepokoj\u0105ca. Kilkana\u015bcie figur umieszczonych w przestrzeni galerii przywo\u0142uje skojarzenia ze spektaklem, wik\u0142aj\u0105cym postacie w sie\u0107 wzajemnych relacji. Rze\u017aby Ambroziaka s\u0105 \u201espo\u0142eczne\u201d: dobieraj\u0105 si\u0119 w pary, egzystuj\u0105 w grupie. Bycie w \u201erelacja do\u201d, jaka\u015b bezg\u0142o\u015bna komunikacja jest ich \u015brodowiskiem naturalnym. W tym wypadku jednak mamy do czynienia z bardziej rozbudowanym uk\u0142adem: figury wi\u0105\u017ce opowie\u015b\u0107. Przestrze\u0144 galerii przekszta\u0142ca si\u0119 w instalacj\u0119. Staje si\u0119 przestrzeni\u0105 sceniczn\u0105 Scen\u0105 dramatu. Scen\u0105 \u015bmierci. Stajemy wobec rozgrywaj\u0105cej si\u0119 sztuki opartej o scenariusz, kt\u00f3ry nie do ko\u0144ca zrozumiemy. Mniejsze postacie (lalki? dzieci?) obu p\u0142ci, o wyra\u017anie zaznaczonych genitaliach, le\u017c\u0105 na pod\u0142odze, z roz\u0142o\u017conymi nogami. Wi\u0119ksze, stoj\u0105 lub siedz\u0105, patrz\u0105c na ma\u0142e lub na siebie nawzajem. To, co dzieje si\u0119 mi\u0119dzy figurami nie jest do ko\u0144ca jasne, jednak aspekt seksualny jest do\u015b\u0107 wyra\u017any. Jest te\u017c co\u015b niepokoj\u0105cego, jakie\u015b dramatyczne napi\u0119cie obecne w ca\u0142ym przedstawieniu. Nie wiemy, czy chodzi o dominacj\u0119 wi\u0119kszych, silniejszych nad bezbronnymi? Czy relacje mi\u0119dzy postaciami podszyte s\u0105 agresj\u0105, wrogo\u015bci\u0105, czy mo\u017ce jednak jest to oboj\u0119tno\u015b\u0107? Czy jedni pilnuj\u0105 drugich, czy mo\u017ce ich chroni\u0105?. Czy na pod\u0142odze le\u017c\u0105 porzucone lalki? Czy to mo\u017ce\u2026dzieci? Nie jest to jasne. Czujemy si\u0119 nieswojo w tej ludzko nieludzkiej przestrzeni wype\u0142nionej szarymi, r\u00f3\u017cowymi, bia\u0142ymi postaciami. 

Nie tylko ten rozbudowany uk\u0142ad przestrzenny i zwi\u0105zana z nim niepokoj\u0105co dra\u017cni\u0105ca historia, zwraca uwag\u0119 w ostatniej realizacji Sylwestra Ambroziaka. Artysta wykona\u0142 postacie z nowego materia\u0142u \u2013 silikonu. Silikon jest mi\u0119kki, cielesny, seksualny. Ale przede wszystkim\u2026.sztuczny (co to dzi\u015b tak naprawd\u0119 znaczy?…). Ta ambiwalentna natura silikonu wprowadza dodatkowy kontekst je\u015bli odwo\u0142amy si\u0119 do wcze\u015bniejszych prac artysty wykonanych z drewna czy br\u0105zu. Stracili\u015bmy pierwotn\u0105 naturalno\u015b\u0107 \u2013 ci\u015bnie si\u0119 na usta. Ale raczej nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107: teraz mo\u017cemy j\u0105 tworzy\u0107. Preparowa\u0107 \u015bwiat, emocje, relacje z innymi lud\u017ami. Silikonowe doskona\u0142e cia\u0142o zast\u0105pi\u0107 naturalnym. Silikonem wype\u0142niamy usta, piersi, kszta\u0142tujemy z niego lalki \u2013 fantomy. Przedmioty, emocje, inni ludzie, otaczaj\u0105ca nas rzeczywisto\u015b\u0107 staj\u0105 si\u0119 \u201erzeczami\u201d. Wykonane z silikonu figury zdaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 skojarzenia z lalkami. Z seksualnymi lalkami, o wyra\u017anie zaznaczonej p\u0142ciowo\u015bci, jakby by\u0142y projekcj\u0105 fantazji cielesnych na zewn\u0119trzny \u015bwiat. Lalki s\u0105 bierne i ekshibicjonistyczne. Poddaj\u0105 si\u0119 naszej woli, ale jednocze\u015bnie kontakt z nim i jest naznaczony tragizmem jednostronno\u015bci, niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 komunikacji. Lalka kieruje nas ku tw\u00f3rczo\u015bci Hansa Bellmera. Chyba \u017caden z artyst\u00f3w nie powiedzia\u0142 o lalce wi\u0119cej ni\u017c on. Jego lalki by\u0142y \u201eseksualnymi b\u00f3stwami\u201d, maj\u0105cymi \u201eotworzy\u0107 nami\u0119tno\u015b\u0107\u201d i \u201ewynale\u017a\u0107 nowe formy po\u017c\u0105dania\u201d. Lalka to fetysz. Co\u015b pomi\u0119dzy b\u00f3stwem a maskotk\u0105. Jest tak\u017ce wspomnieniem z dzieci\u0144stwa, jest jego jedn\u0105 z najwi\u0119kszych \u015bwi\u0119to\u015bci. To zapewne naznaczone pi\u0119tnem zakazanego po\u0142\u0105czenie tego, co dziecinne z tym, co seksualne, stanowi o wyrazisto\u015bci i wieloznaczno\u015bci lalki jako symbolu. Lalka jest przedmiotem i jako taki mo\u017ce by\u0107 metafor\u0105 naszego \u017cycia sprowadzonego do urzeczowionej, funkcjonalnej egzystencji. 

Sytuacja stworzona przez Ambroziaka opowiada o ciele, seksualno\u015bci i jej dope\u0142nieniu czyli \u015bmierci. Patrzymy na kr\u0105g postaci po\u0142\u0105czonych skomplikowan\u0105 zmys\u0142owo-seksualn\u0105 relacj\u0105. Mo\u017cemy jedynie snu\u0107 przypuszczenia na temat tego unieruchomionego w rze\u017abiarskim bezruchu spektaklu. 

Mo\u017cna metaforycznie powiedzie\u0107, \u017ce \u017cycie jest podr\u00f3\u017c\u0105 cia\u0142a i podr\u00f3\u017c\u0105 przez cia\u0142o. Lecz czy nie opuszcza nas wra\u017cenie, \u017ce t\u0119 wypraw\u0119 pokonujemy w nie w pe\u0142ni w\u0142asnej sk\u00f3rze? Tak naprawd\u0119 jeste\u015bmy bowiem \u201elokatorami naszej cielesno\u015bci\u201d. Odebrano nam cia\u0142o (a przede wszystkim jego wolno\u015b\u0107) i dano na zasadach dzier\u017cawy. Wszelkie zmiany, korzystanie w \u201eniew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b\u201d jest nara\u017cone na kar\u0119. Szczeg\u00f3lnie dotyczy to erotycznej obecno\u015bci cia\u0142a. Tu lista zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w jest zbyt wyrazista. Nie chodzi bynajmniej o to by porzuci\u0107 zakazy, bo to automatycznie pozbawia\u0142oby nasze istnienie odwrotnej strony zakazu, czyli transgresji. Ta z kolei pozwala zachowa\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 istnienia.
W kulturach pierwotnych tabu \u015bmierci i tabu seksualno\u015bci jest znoszone w momencie orgii i ofiary, tych wyj\u0105tkowych \u201eczas\u00f3w poza czasem\u201d. Spektakl wyre\u017cyserowany przez Ambroziaka \u0142\u0105czy dramatyzm i niewyt\u0142umaczalno\u015b\u0107 obu tych moment\u00f3w. To zatracenie si\u0119, szczelina w poprzek czasu-przestrzeni, poprzez kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy si\u0119 zetkn\u0105\u0107 z tym, co w nas najbardziej intymne, niejasne, nieoswojone, g\u0142\u0119boko ukryte. To te odczucia, wyp\u0142ywaj\u0105ce na powierzchni\u0119 codziennej, funkcjonalnej rzeczywisto\u015bci, pozwalaj\u0105 nam uczestniczy\u0107 w tajemnicy continuum, rzeczywisto\u015bci odczuwanej jako niezr\u00f3\u017cnicowana. Do\u015bwiadczenie ci\u0105g\u0142o\u015bci konstytuuje cz\u0142owiecze\u0144stwo, pozwalaj\u0105c odczuwa\u0107 siebie poza funkcj\u0105 i poza czasem. \u201eTylko bowiem przez zatracenie cz\u0142owiek nie pozwala zredukowa\u0107 si\u0119 do rzeczy\u201d, by powt\u00f3rzy\u0107 za Bataillem. 
Kultura d\u0105\u017cy do \u201eoswajania\u201d sfery seksualno\u015bci (w pewnym sensie do \u015bmierci tak\u017ce), za\u015b jej pozornie permisywny stosunek do niej s\u0105 niczym innych jak sposobem homogenizacji \u017cywio\u0142u seksu. \u015amier\u0107 i seks to \u017cywio\u0142y-energie, kt\u00f3re nieposkromione stanowi\u0105 potencjalne zagro\u017cenia dla kultury i systemu spo\u0142ecznego, opartych na racjonalno\u015bci, funkcjonalno\u015bci, d\u0105\u017c\u0105cych do zapewnienia rozwoju i poczucia bezpiecze\u0144stwa. Energii \u015bmierci i seksu nie da si\u0119 jednak ca\u0142kowicie wyprze\u0107 z ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci, dlatego kultura dostarcza widowisk, spektakli, stanowi\u0105cych namiastk\u0119 autentycznych do\u015bwiadcze\u0144. Seks (i \u015bmier\u0107) staje si\u0119 rzecz\u0105 i domen\u0105 funkcj\u0105, dost\u0119pn\u0105, lecz na zasadach \u015bci\u015ble okre\u015blonych. Dzi\u0119ki temu przemieszczeniu spo\u0142eczny porz\u0105dek mo\u017ce trwa\u0107 we wzgl\u0119dnej r\u00f3wnowadze. 

Instalacja Sylwestra Ambroziaka jest niepokoj\u0105ca tak\u017ce dlatego, \u017ce pokazuje sytuacj\u0119 dramatyczn\u0105 i dwuznaczn\u0105 seksualnie. Dominacja? Przemoc? Gwa\u0142t? Perwersja? Oboj\u0119tno\u015b\u0107? Porzucenie? Michel Leiris w \u201eLustrze tauromachii\u201d charakteryzuj\u0105c istot\u0119 erotyzmu pisze: \u201e\u2026sztuka mi\u0142o\u015bci, czyli \u201eerotyzm\u201d polega na dobrowolnym wprowadzeniu do aktywno\u015bci seksualnej jakiego\u015b elementu nieprawego, graj\u0105cego jak dysonans czy przesuni\u0119cie i wyzwalaj\u0105cego emocje. \u2026ciele\u015bnie podniecaj\u0105ce jest tylko to, co z g\u00f3ry dwuznaczne, usytuowane na granicy prawego i nieprawego\u2026\u201d My\u015bl Leirisa rozwija Bataille akcentuj\u0105c, \u017ce przemoc jako warunek dezindywidualizacji, prowadzi do autentycznego komunikacyjnego otwarcia, a to z kolei do blisko\u015bci. Erotyzm jest wzajemnym \u201epo\u017ceraniem si\u0119\u201d.

Podczas gdy potrafimy jeszcze w przestrze\u0144 seksualno\u015bci wpisa\u0107 dramatyzm i gwa\u0142towno\u015b\u0107, nawet perwersj\u0119, umieszczenie w niej \u015bmierci stwarza wyj\u0105tkowo niewygodny, trudny kontekst. Le\u017c\u0105ce na pod\u0142odze barwne silikonowe figurki kojarz\u0105 si\u0119 nie tylko z bierno\u015bci\u0105 lalki, lecz tak\u017ce z martwot\u0105 i \u015bmierci\u0105, z ostatecznym znieruchomieniem obiektu seksualnego: \u201eTym, co charakteryzuje erotyzm, nie jest przedmiot ruchomy i \u017cywy, lecz znieruchomia\u0142y i martwy, bo tylko on oderwany jest od normalnego \u015bwiata. To kres, do kt\u00f3rego chcemy doprowadzi\u0107 \u017cywe i ruchome\u201d . Tragizm \u015bmierci jest wpisany w \u015bwiat pragnienia. Wsp\u00f3\u0142istnienie przeciwstawnych energii by\u0142o kiedy\u015b uznawane za naturalne. Wsp\u00f3\u0142czesna kultura, afirmuj\u0105c seksualno\u015b\u0107 (niewa\u017cne, \u017ce sprowadzon\u0105 do funkcji), wypiera z niej \u015bmier\u0107 (nawet dalej \u2013 wypiera \u015bmier\u0107 w og\u00f3le). Tak jakby erotyzm by\u0142 r\u00f3wnoznaczny jedynie z witalno\u015bci\u0105. A jest on r\u00f3wnie\u017c pochwa\u0142\u0105 \u015bmierci. W zatraceniu pogr\u0105\u017camy si\u0119 tak\u017ce w nico\u015bci. Oswajamy nasz kres.


Niepok\u00f3j, napi\u0119cie, znieruchomia\u0142y gwa\u0142t. Nie wiemy, co tak naprawd\u0119 si\u0119 dzieje, jakie s\u0105 relacje mi\u0119dzy figurami, na kt\u00f3re patrzymy. Nie wiemy nawet, kim s\u0105 aktorzy spektaklu. Czy to dzieci, czy lalki le\u017c\u0105 na pod\u0142odze? Kaci, czy obro\u0144cy stoj\u0105 nad nimi? Czy to spektakl czy moment po akcie seksualnym (orgii?). Czy\u2026\u015bmier\u0107? Nie dowiemy si\u0119 tego. Autor pozostawia nas wobec tej zagadki. Wobec NIEZNANEGO. Wobec naszych skojarze\u0144, pragnie\u0144, domys\u0142\u00f3w, niepokoj\u00f3w. Wobec tego, co jest w nas samych\u2026Wobec naszych Minotaur\u00f3w. 
W \u015bwiecie, kt\u00f3ry mitologizuje bezpiecze\u0144stwo: prac\u0119, dom, przedmioty, zdrowie, bezpieczny seks… Tak, jakby cz\u0142owiek nie m\u00f3g\u0142 znie\u015b\u0107 tego, co go przera\u017ca, nie m\u00f3g\u0142 temu spojrze\u0107 w twarz\u2026A przecie\u017c mo\u017ce\u2026 Chyba\u2026.
Bo jak mo\u017cna \u017cy\u0107 bez nieznanego przed sob\u0105\u2026.? 

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Magdalena Wicherkiewicz \u00a0 \u201eTo, czego po\u017c\u0105dam nie jest poza mn\u0105, lecz we mnie\u201d, katalog \u201e Niewini\u0105tka, Sylwester Ambroziak\u201d, Galeria Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej BWA , Olsztyn, 05\/06 2007 \u201eMinotaury\u201d \u2013 tak m\u00f3wi o swoich figurach Sylwester Ambroziak. Cielesno \u2013 zwierz\u0119ce, o anonimowych twarzach. Cienka jak ostrze granica mi\u0119dzy ludzkim i zwierz\u0119cym. Pot\u0119\u017cne, drewniane lub niewielkie wykonane z … Czytaj dalej Magdalena Wicherkiewicz \u201eTo, czego po\u017c\u0105dam nie jest poza mn\u0105, lecz we mnie\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2017","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2017"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2018,"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2017\/revisions\/2018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}