{"id":2008,"date":"2021-07-16T01:26:01","date_gmt":"2021-07-15T23:26:01","guid":{"rendered":"http:\/\/sylwester-ambroziak.com\/?page_id=2008"},"modified":"2021-07-16T01:26:05","modified_gmt":"2021-07-15T23:26:05","slug":"krzysztof-stanislawski-humata-huchta-hwareszta-oronsko-2011","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sylwester-ambroziak.com\/index.php\/krzysztof-stanislawski-humata-huchta-hwareszta-oronsko-2011\/","title":{"rendered":"Krzysztof Stanis\u0142awski Humata Huchta Hwareszta, Oro\u0144sko 2011"},"content":{"rendered":"\n

Krzysztof Stanis\u0142awski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eHumata Huchta Hwareszta. Rze\u017aby i dygresje, uwagi i wypisy na temat tw\u00f3rczo\u015bci Sylwestra Ambroziaka\u201d, album Sylwester Ambroziak, CRP Oro\u0144sko 2011<\/strong><\/p>\n\n\n\n

O RZE\u0179BIE<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eJest wi\u0119c wedle Platona pi\u0119\u0107 przyczyn rzeczy: to, z czego<\/u>, to, przez co,<\/u> to, czym<\/u> si\u0119 co\u015b staje, to wed\u0142ug czego<\/u> i to, ku czemu<\/u> si\u0119 staje… Tym, \u201ez czego\u201d pos\u0105g jest zrobiony, jest br\u0105z; tym, \u201eprzez co\u201d – artysta; tym, \u201eczym\u201d jest zrobiony – forma, jaka mu zosta\u0142a nadana; tym, \u201ewed\u0142ug czego\u201d – wz\u00f3r, jaki artysta na\u015bladowa\u0142, tym, \u201eku czemu\u201d by\u0142 zrobiony – jest cel. A z tego wszystkiego powstaje pos\u0105g\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

1. (z czego)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zacz\u0105\u0107 nale\u017cy od uwag o rze\u017abie polskiej lat 80. XX w. – o materiale, materii nietrwa\u0142ej: papierze, dykcie, odpadkach drewna, szmatach, farbach, kt\u00f3re mia\u0142y to wszystko ukry\u0107, wreszcie o ogniu, betonie i neonach, ale nade wszystko o wyzwaniu, rzuconemu profesorom i bezpo\u015bredniej tradycji lat 70., bo mowa jednak o figurach i przedmiotach, a nie konceptualnych ideach. Rze\u017aba I po\u0142owy lat 80. by\u0142a \u0142atwa, tak jak \u0142atwe by\u0142o malarstwo. Nie dba\u0142a o nic, poza si\u0142\u0105 emocji – z za\u0142o\u017cenia kr\u00f3tkotrwa\u0142ych, na jeden raz, na chwil\u0119. St\u0105d niekt\u00f3re akcje kilku- lub jednodniowe, st\u0105d du\u017ce znaczenie wernisa\u017cy – cz\u0119sto z odczytami, koncertami, video, performances. Wiele, a najpewniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych prac znalaz\u0142o si\u0119 wkr\u00f3tce na \u015bmietniku lub dokona\u0142o \u017cywota w zapomnianym k\u0105cie pracowni. \u017byj\u0105 w \u015bwiadomo\u015bci artyst\u00f3w i publiczno\u015bci oraz w nielicznych zapisach foto i video. Kilka z nich, prawda, \u017ce jednych z najcelniejszych, znalaz\u0142o si\u0119 w Muzeum Sztuki w \u0141odzi, kilka innych w publicznych i prywatnych kolekcjach. Wi\u0119kszo\u015bci – powt\u00f3rzmy – ju\u017c nie ma. By\u0142y zachwycaj\u0105ce i ostre, rewolucyjne i bezkompromisowe – by\u0142y te\u017c nietrwa\u0142e i pojawi\u0142y si\u0119 w czasie, gdy nie chciano ich zachowa\u0107 dla ich warto\u015bci artystycznej. Nie dbali o to zreszt\u0105 sami arty\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Rze\u017aby transawangardowe polskiej Nowej ekspresji, bo o nich przede wszystkim mowa, by\u0142y bez w\u0105tpienia najciekawszym i najbardziej o\u017cywczym zjawiskiem w naszej sztuce w pierwszej po\u0142owie lat 80. Dokona\u0142y ogromnych zmian w my\u015bleniu i patrzeniu na rze\u017ab\u0119, dokona\u0142y w pewnym sensie rewolucji. Jednocze\u015bnie jednak pad\u0142y – jako rze\u017aby – jej ofiar\u0105. To zreszt\u0105 naturalna kolej rzeczy w rozwoju czy rozk\u0142adzie ka\u017cdej rewolucji – po\u017ceranie w\u0142asnych dzieci, ale i w\u0142asnego ogona, samopo\u017ceranie si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Obok materia\u0142\u00f3w nietrwa\u0142ych, stosowanych przez transawangardowe grupy rze\u017abiarskie: Neue Bieriemiennost, Ko\u0142o Klipsa czy Oppa, \u201em\u0142odzi dzicy\u201d najcz\u0119\u015bciej u\u017cywali drewna. Z du\u017cych kloc\u00f3w drewnianych, lekko ociosanych siekier\u0105 i d\u0142utem, powsta\u0142y rze\u017aby Grzegorza Klamana, jednego z najciekawszych tw\u00f3rc\u00f3w Nowej ekspresji. W drewnie rze\u017abi\u0142 tak\u017ce Eugeniusz Szczud\u0142o. Oraz troch\u0119 od nich m\u0142odszy Sylwester Ambroziak.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 to materia\u0142 podstawowy: tani i stosunkowo mi\u0119kki, \u0142atwo dost\u0119pny, klasyczny zar\u00f3wno dla rze\u017abiarza ludowego, jak i absolwenta Akademii Sztuk Pi\u0119knych.<\/p>\n\n\n\n

DREWNO \u2013 \u201estwardnia\u0142a tkanka ro\u015blinna, powstaj\u0105ca w procesie \u017cyciowym ro\u015blin trwa\u0142ych \u2013 (\u2026) drzew i krzew\u00f3w. (\u2026) Drewno ro\u015blin dwuli\u015bciennych, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 drzewa europejskie, sk\u0142ada si\u0119 z wyd\u0142u\u017conych, spiczasto zako\u0144czonych kom\u00f3rek, zrastaj\u0105cych si\u0119 ze sob\u0105 w\u0119\u017cszymi \u015bcianami w kierunku d\u0142ugo\u015bci pnia. Nast\u0119pstwem tego jest \u0142atwa \u0142upliwo\u015b\u0107 drewna w kierunku d\u0142ugo\u015bci pnia. Kom\u00f3rki \u017cywe, zawieraj\u0105ce protoplazm\u0119, znajduj\u0105 si\u0119 tylko w obwodzie drzewa, pod kor\u0105, tworz\u0105c warstw\u0119 tzw. bielu. Ich narastanie na obwodzie, powoduj\u0105ce grubienie drzewa (\u2026). Starsze kom\u00f3rki trac\u0105 plazm\u0119 i przechodz\u0105c pewne zmiany chemiczne zamieniaj\u0105 si\u0119 w drewno. S\u0142u\u017c\u0105 one w tym stanie tylko za szkielet wzmacniaj\u0105cy i za ruroci\u0105g rozprowadzaj\u0105cy wod\u0119 w \u017cywym drzewie. (\u2026) Drewno suszone przez rok na powietrzu zawiera 55-75% b\u0142onnika, czyli celulozy, 18-27% drzewniny, czyli ligniny, 0,5-3% \u017cywi\u0107, 1-2% cia\u0142 proteinowych, 0,5-1% popio\u0142u i 10-25% wody. (\u2026) Trwa\u0142o\u015b\u0107 drewna wystawionego na dzia\u0142anie zmian atmosferycznych jest ograniczona. (\u2026) Np. progi kolejowe d\u0119bowe wytrzymuj\u0105 14-16 lat, a sosnowe tylko 7-8 lat. Natomiast pod wod\u0105, bez dost\u0119pu powietrza, jest trwa\u0142o\u015b\u0107 drewna praktycznie nieograniczona. Trwa\u0142o\u015b\u0107 drewna mo\u017cna podnie\u015b\u0107 przez u\u017cycie \u015brodk\u00f3w konserwuj\u0105cych. W tym celu pokrywa si\u0119 drewno produktami smo\u0142owymi (\u2026) lub bejcuje\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesna encyklopedia uzupe\u0142nia t\u0119 definicj\u0119: \u201ePod wzgl\u0119dem technicznym drewno jest naturalnym materia\u0142em kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ci\u0105g\u0142ymi w\u0142\u00f3knami polimerowymi, kt\u00f3rymi s\u0105 pod\u0142u\u017cne kom\u00f3rki zorientowane jednoosiowo\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jednak nie tylko technologiczny: fizyczny i chemiczny opis drewna, jako materia\u0142u rze\u017abiarskiego, wydaje si\u0119 tu na miejscu. Ma ono r\u00f3wnie\u017c inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci, natury mistycznej i psychologicznej, jakie \u2013 za alchemikami \u2013 opisa\u0142 Carl Gustav Jung: \u201eLas jako miejsce ciemne i nieprzeniknione zawiera, podobnie jak g\u0142\u0119bie w\u00f3d i morze, co\u015b nieznanego i tajemniczego. Jest on trafn\u0105 metafor\u0105 na okre\u015blenie nie\u015bwiadomo\u015bci. (\u2026) Drzewa (to) \u017cywe istoty tworz\u0105ce las (\u2026). Drzewa s\u0105, podobnie jak ryby w wodzie, \u017cyw\u0105 tre\u015bci\u0105 nie\u015bwiadomo\u015bci. (\u2026) Drzewa posiadaj\u0105 indywidualno\u015b\u0107. Tote\u017c cz\u0119sto s\u0105 synonimem osobowo\u015bci. (\u2026) (Drzewo) jest prototypem ja\u017ani, symbolem \u017ar\u00f3d\u0142a i celu procesu indywiduacji\u201d. Dla Junga drzewo, a tym samym drewno, to symbol pocz\u0105tku i ko\u0144cowego celu procesu, kt\u00f3ry jest jednym z podstawowych poj\u0119\u0107 jego psychologii analitycznej. Indywiduacja ma dwie zasadnicze fazy: inicjacyjn\u0105 oraz samopoznawcz\u0105, w sferze ja\u017ani, kiedy nast\u0119puje \u201espotkanie z w\u0142asn\u0105 dusz\u0105, aspektem m\u0119sko\u015bci i kobieco\u015bci, anim\u0105 i animusem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Znacznie upraszczaj\u0105c Jungowsk\u0105 interpretacj\u0119 drzewa, jako symbolu, ale odnosz\u0105c j\u0105 do procesu tw\u00f3rczego, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sam wyb\u00f3r drewna, jako materia\u0142u, ma g\u0142\u0119bokie konsekwencje oraz odniesienia do archetyp\u00f3w i symboli, a przede wszystkim procesu, kt\u00f3ry z jednej strony jest \u017ar\u00f3d\u0142em, ale i celem samopoznania oraz \u201espotkania z w\u0142asn\u0105 dusz\u0105\u201d. Nie bez powodu wi\u0119c pierwsze, najbardziej osobiste i natchnione prace wyrze\u017abi\u0142 Ambroziak w drewnie.<\/p>\n\n\n\n

BR\u0104Z – stop miedzi z innymi metalami (mied\u017a z cynkiem to mosi\u0105dz). Br\u0105z w\u0142a\u015bciwy, tzn. cynowy, jest rzadko u\u017cywany do odlewu rze\u017ab, najcz\u0119\u015bciej u\u017cywa si\u0119 spi\u017cu, czyli potr\u00f3jnego stopu miedzi, cyny i cynku, potocznie zwanego br\u0105zem (nazwa pochodzi od rzymskiego Brundisium, dzisiejszego Brindisi).<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 technik\u0105 obr\u00f3bki jest odlewanie i kucie blach br\u0105zowych, nast\u0119pnie za\u015b cyzelowanie oraz dodatkowe upi\u0119kszanie np. inkrustacja, polichromia, b\u0105d\u017a patynowanie.<\/p>\n\n\n\n

Metoda odlew\u00f3w br\u0105zowych znana by\u0142a ju\u017c w czasach przedhistorycznych, kiedy stosowano j\u0105 do wyrobu narz\u0119dzi i ozd\u00f3b. Staro\u017cytni Grecy odlewali w br\u0105zie pos\u0105gi bog\u00f3w, w \u015bredniowieczu odlewano w tym materiale dzwony i chrzcielnice, pomniki, od renesansu do baroku trwa\u0142 niebywa\u0142y rozkwit tej techniki, od po\u0142owy XIX wieku za\u015b zmierzch \u2013 br\u0105z zast\u0119powano coraz to innymi materia\u0142ami, cho\u0107 w rze\u017abie metalowej pozosta\u0142 do dzi\u015b materia\u0142em najbardziej klasycznym i szlachetnym.<\/p>\n\n\n\n

Br\u0105z to ca\u0142a kultura rze\u017aby, tysi\u0105cletnia tradycja, kt\u00f3ra daje przy tym wci\u0105\u017c nowe mo\u017cliwo\u015bci wyrazu artystycznego – przyk\u0142adem \u201egrubo\u201d, ekspresyjnie malowane rze\u017aby br\u0105zowe Markusa L\u00fcpertza czy Sylwestra Ambroziaka. Co ciekawe, kolor pe\u0142ni tu rol\u0119 nie tyle ozdobn\u0105, uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105, co wyra\u017anie je\u015bli nie dominuj\u0105c\u0105, to wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c\u0105, wsp\u00f3\u0142rz\u0119dn\u0105. Warstwy farby maskuj\u0105 przy tym faktur\u0119 i fizyczn\u0105 natur\u0119 materia\u0142u. U\u017cycie br\u0105zu, a nie innego metalu, mniej cennego, l\u017cejszego etc., jest wyborem ca\u0142kowicie \u015bwiadomym i celowym. Br\u0105z nie jest ju\u017c wszak\u017ce owym idealnym materia\u0142em do cyzelowania powierzchni – domeny mistrzowskiej cyzeler\u00f3w od renesansu do Rodina, jest to raczej materia\u0142 \u201ez wn\u0119trzem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dla alchemik\u00f3w mieszanie i topienie podstawowych metali p\u00f3\u0142szlachetnych, jak mied\u017a, cyna, cynk etc. by\u0142o jedn\u0105 z dr\u00f3g poszukiwania kamienia filozoficznego, substancji o naturze bardziej metafizycznej, psychicznej, ni\u017c fizycznej. Sam stop, odpowiednio przygotowany jest np. wed\u0142ug niemieckiego traktatu z 1732 r. pt. \u201eAbtala Jurain\u201d gwarancj\u0105 projekcji porz\u0105dku Wszech\u015bwiata: \u201e(\u2026) natychmiast z tygli wydob\u0119dzie si\u0119 ognisty p\u0142omie\u0144 i rozprzestrzeni w ca\u0142ej komorze (nie l\u0119kajcie si\u0119 szk\u00f3d) i ca\u0142a komora b\u0119dzie ja\u015bniejsza ni\u017c S\u0142o\u0144ce i Ksi\u0119\u017cyc, i nad wasz\u0105 g\u0142ow\u0105 zobaczycie ca\u0142y firmament, jaki widnieje w g\u00f3rze na gwie\u017adzistym niebie (…)\u201d. Sam materia\u0142, jego sk\u0142ad zawiera ju\u017c w sobie element magiczny, uk\u0142ad, struktur\u0119 Ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Tak\u017ce u\u017cycie kolor\u00f3w, w przypadku rze\u017ab br\u0105zowych czy drewnianych, mo\u017ce mie\u0107 odniesienia do alchemii. Ambroziak pomalowa\u0142 seri\u0119 swoich rze\u017ab br\u0105zowych, powsta\u0142ych na NOTORO Symposion’90 w Oro\u0144sku, na 4 barwy podstawowe, kt\u00f3re maj\u0105 odpowiedniki w procesach alchemicznych: czarny (\u201emelanosis\u201d), bia\u0142y (\u201eleukosis\u201d), \u017c\u00f3\u0142ty (\u201exanthosis\u201d) i czerwony (\u201eiosis\u201d). Ten czw\u00f3rpodzia\u0142 procesu nazwano czw\u00f3rpodzia\u0142em filozofii, maj\u0105cym odniesienia do czw\u00f3rpodzia\u0142u \u017cywio\u0142\u00f3w (ziemia – woda – powietrze – ogie\u0144) i w\u0142a\u015bciwo\u015bci (gor\u0105cy – zimny -wilgotny – suchy).<\/p>\n\n\n\n

Podstawowa patyna rze\u017ab jest ciemnobr\u0105zowa, niemal czarna (ziemia, gor\u0105cy), dwie ro\u017cne piety (z 1990 r.) pomalowane s\u0105 partiami na czerwono, tak samo \u201ePolski \u00fcbermensch\u201d (ogie\u0144, suchy), za\u015b \u201ePasterz (Chrystus z barankiem)\u201d – na bia\u0142o (woda, zimny), a wersja br\u0105zowa \u201eOfiary Izaaka\u201d – na \u017c\u00f3\u0142to (powietrze, wilgotny; r\u00f3wnie\u017c pierwsza wersja pe\u0142nowymiarowa, drewniana mia\u0142a \u017c\u00f3\u0142tawo-bia\u0142\u0105 patyn\u0119).<\/p>\n\n\n\n

Farby, w spos\u00f3b malarski na\u0142o\u017cone na twarze i piersi postaci (w przypadku Chrystusa w pietach – czerwona jest szata na biodrach), wprowadzaj\u0105 dodatkowe symboliczne znaczenia przedstawieniom, nadaj\u0105 im specyficzny charakter i w\u0142a\u015bciwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

CERAMIKA \u2013 to okre\u015blenie wyrob\u00f3w uformowanych z glinek i wypalonych w celu utwardzenia w specjalnych piecach. Najstarsze, lepione r\u0119cznie ceramiki powstawa\u0142y ju\u017c w IV tysi\u0105cleciu p. n. e. w Mezopotamii, ale co warto zauwa\u017cy\u0107 t\u0119 sam\u0105 technik\u0119 stosuj\u0105 do dzisiaj Afrykanie i Indianie po\u0142udniowoameryka\u0144scy. Od ponad 6 tysi\u0119cy lat wyrabia si\u0119 tak\u017ce ceramiki toczone na kole garncarskim. Du\u017co m\u0142odsza jest technika odlew\u00f3w w formach, stosowana w Grecji od IV w. p. n. e.<\/p>\n\n\n\n

\u201eWypalanie wyrob\u00f3w ceramicznych ma na celu ca\u0142kowite usuniecie wody z masy ceramicznej oraz zmian\u0119 jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i chemicznych; podgrzana do ok. 900\u00b0C traci plastyczno\u015b\u0107, nie rozmi\u0119ka w wodzie, zmienia barw\u0119, tworzy twardy, porowaty i kruchy czerep, d\u017awi\u0119cz\u0105cy przy uderzeniu, zachowuj\u0105cy na sta\u0142e kszta\u0142t nadany przed wypaleniem. Przedmioty szkliwione wypala si\u0119 dwukrotnie: raz w temp. ok. 900\u00b0C na tzw. biskwit (\u2026), nast\u0119pnie po pokryciu przedmiotu szkliwem w temp. 960-1060\u00b0C (fajans, wyroby garncarskie), 1200-1350\u00b0C (kamionka) lub 1380-1460\u00b0C (porcelana)\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Interpretacja alchemiczna ceramiki jest zwi\u0105zana ze sk\u0142adem masy ceramicznej (kaolinu, skalenia i krzemionki, \u0142\u0105czonych w r\u00f3\u017cnych proporcjach) oraz technik\u0105 produkcji \u2013 wypalaniem w wysokich temperaturach. W Europie, zw\u0142aszcza w odniesieniu do porcelany, ma te\u017c aspekt technologiczny, gdy\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z pr\u00f3bami odkrycia receptury masy ceramicznej przy u\u017cyciu metod alchemicznych. Podejmowano je od renesansu we W\u0142oszech (od ok. 1560 r., powsta\u0142a tzw. porcelana medycejska) i Francji (od ok. 1670 r., tzw. porcelana frytowa). Jednak za dat\u0119 narodzin pe\u0142nowarto\u015bciowej porcelany europejskiej przyjmuje si\u0119 r. 1709., kiedy alchemik Jan Fryderyk Boettger, na zlecenie Augusta Mocnego, elektora saskiego i kr\u00f3la Polski, wypali\u0142 w Dre\u017anie pierwsze naczynie porcelanowe, daj\u0105c pocz\u0105tek manufakturze, kt\u00f3r\u0105 wkr\u00f3tce przeniesiono do Mi\u015bni, gdzie dzia\u0142a do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Sylwester Ambroziak realizuje miniaturowe rze\u017aby ceramiczne od 1991 r. (wtedy powsta\u0142 m. in. \u201eSzczepan\u201d z kaolinu, cz\u0119\u015bciowo szkliwiony), po 2000 r. zrealizowa\u0142 ca\u0142e serie prac ceramicznych ma\u0142o- i \u015brednioformatowych.<\/p>\n\n\n\n

W latach 2007-08 artysta si\u0119gn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c do porcelitu, rodzaju porcelany, troch\u0119 gorszego, mniej szlachetnego, przemys\u0142owego gatunku, o ni\u017cszej zawarto\u015bci kaolinu, znakomicie sprawdzaj\u0105cego si\u0119 przy wypalaniu rze\u017ab o do\u015b\u0107 du\u017cych wymiarach (do 100 cm). Seri\u0119 silikonowych \u201eNiewini\u0105tek\u201d, zapocz\u0105tkowan\u0105 w 2006 r., w 2009 r. uzupe\u0142ni\u0142 Ambroziak le\u017c\u0105cymi figurami dziewcz\u0105t i ch\u0142opc\u00f3w, wykonanymi z porcelitu (wym. 65 x 60 x 22 cm) o r\u00f3\u017cnokolorowej polichromii: bia\u0142ej, zielonkawej, r\u00f3\u017cowej.<\/p>\n\n\n\n

ALUMINIUM (glin) \u2013 to pierwiastek chemiczny bardzo rozpowszechniony w przyrodzie (tworz\u0105cy 7,8% skorupy ziemskiej). Do minera\u0142\u00f3w, zawieraj\u0105cych glin nale\u017c\u0105 m. in. skalenie i krzem (wykorzystywane do produkcji porcelany i porcelitu). Glin otrzymuje si\u0119 obecnie na wielka skal\u0119 za pomoc\u0105 elektrolizy tlenku rozpuszczonego w stopionym kriolicie. Elektroliza odbywa si\u0119 w wielkich zbiornikach wy\u0142o\u017conych w\u0119glem. (\u2026) Jest metalem niezwykle lekkim (c. w\u0142. = 2,6), pod wzgl\u0119dem ci\u0105gliwo\u015bci nie ust\u0119puje \u017cadnemu metalowi z wyj\u0105tkiem stali, topi si\u0119 w 657\u00b0C, po\u0142ysk ma srebrzysty, kt\u00f3rego prawie nie traci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie XIX i XX wieku oraz w latach 20. i 30. XX w., kiedy wdra\u017cano metody produkcji przemys\u0142owej, aluminium uchodzi\u0142o za metal szlachetny i stosowane by\u0142o najcz\u0119\u015bciej jako ozdobne wyko\u0144czenie przedmiot\u00f3w u\u017cytkowych, element\u00f3w architektonicznych, przede wszystkim w stylu Art deco. Tak\u017ce jako materia\u0142 rze\u017abiarski.<\/p>\n\n\n\n

Od po\u0142owy XX w. by\u0142 ju\u017c powszechnie stosowany, przede wszystkim w architekturze, staj\u0105c si\u0119 w pewnym sensie symbolem nowoczesno\u015bci, ale i niskiej jako\u015bci np. budownictwa socjalistycznego.<\/p>\n\n\n\n

Od 1997 r. Sylwester Ambroziak wykorzystuje aluminium do odlewania serii ma\u0142oformatowych figurek (wys. 13-22 cm), ustawionych na solidnych podstawach, albo przystosowanych do przymocowania bezpo\u015brednio na \u015bcianie. S\u0105 to m. in. rze\u017aby przedstawiaj\u0105ce skulon\u0105 posta\u0107, chowaj\u0105c\u0105 g\u0142ow\u0119 w ramionach (\u201eBez tytu\u0142u\u201d, 1997, aluminium, wys. 13 cm) oraz grupy postaci m\u0119skich: dwu- i trzyosobowe, nierzadko obejmuj\u0105cych si\u0119 (wszystkie \u201eBez tytu\u0142u\u201d, 1997, aluminium, wys. 19 cm) czy znakomita kompozycja przedstawiaj\u0105ca m\u0119\u017cczyzn\u0119 nios\u0105cego umar\u0142\u0105, jak mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017con\u0119 (\u201eBez tytu\u0142u\u201d, 1997, aluminium, wys. 17 cm), a tak\u017ce bardzo ekspresyjne zmultiplifikowane piety (\u201ePieta\u201d, 2000, aluminium, wys. 16 cm).<\/p>\n\n\n\n

KAMIE\u0143: PIASKOWIEC I WAPIE\u0143 \u2013 do kt\u00f3rych si\u0119gn\u0105\u0142 Ambroziak stosunkowo p\u00f3\u017ano, ale si\u0119ga coraz cz\u0119\u015bciej w ostatnich latach, g\u0142\u00f3wnie na plenerach rze\u017abiarskich, to jeden z najstarszych i najszlachetniejszych materia\u0142\u00f3w, stosowanych przez artyst\u00f3w od czas\u00f3w staro\u017cytnej Asyrii i Egiptu, g\u0142\u00f3wnie w budownictwie oraz rze\u017abie.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d najciekawszych rze\u017ab kamiennych Ambroziaka nale\u017ca\u0142oby wymieni\u0107 figur\u0119 stoj\u0105c\u0105 na g\u0142owie, pomalowan\u0105 r\u00f3\u017cow\u0105 farb\u0105 z 2007 r. (\u201eBez tytu\u0142u\u201d, 2007, piaskowiec polichromowany, wys. 250 cm) oraz par\u0119 kamiennych \u201eLaleczek\u201d, powsta\u0142ych podczas pleneru rze\u017abiarskiego na Polach Mokotowskich w Warszawie w sierpniu 2010 r., w za\u0142o\u017ceniu maj\u0105cego o\u017cywi\u0107 idee tworzenia rze\u017ab parkowych dla stolicy, co by\u0142o do lat 70. XX w. chlubn\u0105 tradycj\u0105 miasta, niestety od ponad 30 lat niekultywowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n

SILIKON \u2013 jest tworzywem sztucznym, kt\u00f3rego podstaw\u0105 s\u0105 polisiloksany i \u017cywice silikonowe.<\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105 bardzo interesuj\u0105ce, tak\u017ce z punktu widzenia artystycznego, cechy. Silikony to \u201esyntetyczne polimery krzemoorganiczne, niepalne, odporne termicznie i chemicznie, (posiadaj\u0105ce) dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci elektroizolacyjne i smarne\u201d. Stosowane s\u0105 powszechnie w przemy\u015ble, budownictwie, jako masy uszczelniaj\u0105ce, ale i medycynie, w tym do produkcji implant\u00f3w piersi i soczewek kontaktowych oraz w kosmetyce, jako sk\u0142adniki szampon\u00f3w do w\u0142os\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Sylwester Ambroziak wykorzystuje silikony od 2006 r. do realizacji rze\u017abiarskich. Z masy silikonowej powsta\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z prac serii \u201eNiewini\u0105tka\u201d: rze\u017aby stoj\u0105ce, m\u0119skie i \u017ce\u0144skie (\u201eBez tytu\u0142u\u201d, 2006-07, masa silikonowa, wys. ok. 200 cm), siedz\u0105ce (wys. 80 cm), kucaj\u0105ce (wys. 75 cm) oraz le\u017c\u0105ce (d\u0142. 75 cm). Dzie\u0142a niezwyk\u0142e, elastyczne, ciep\u0142e, bardzo cielesne, silikonowe.<\/p>\n\n\n\n

BETON \u2013 to bardzo popularny materia\u0142 budowlany, mieszanka cementu, kruszywa grubego i drobnego oraz wody, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie uzupe\u0142niana o liczne dodatki uszlachetniaj\u0105ce i utwardzaj\u0105ce. Znany ju\u017c Asyryjczykom, upowszechniony przez Rzymian, kt\u00f3rzy dodawali do mieszanki popio\u0142\u00f3w wulkanicznych, m. in. z Wezuwiusza, uzyskuj\u0105c materia\u0142 bardzo trwa\u0142y, dzi\u0119ki czemu wiele budowli betonowych zachowa\u0142o si\u0119 do dzi\u015b (m. in. cud architektury staro\u017cytnej – kopu\u0142a Panteonu z lanego betonu z lat 118-125). Co ciekawe, w \u015bredniowieczu materia\u0142 ten uleg\u0142 zapomnieniu i tak by\u0142o a\u017c do XIX wieku, kiedy wynaleziono tzw. cement portlandzki. W XX w. bez betonu nie powsta\u0142aby wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowych miast, nazywanych cz\u0119sto \u201ebetonowymi pustyniami\u201d. Jako materia\u0142 typowo budowlany, jest stosunkowo rzadko stosowany w dziedzinie sztuki.<\/p>\n\n\n\n

W 2005\/06 r. Ambroziak odla\u0142 w betonie kilkadziesi\u0105t figur z cyklu \u201eOczekuj\u0105ce\u201d (wys. 130 cm). Prezentowane by\u0142y na kilku wystawach. Jedna z nich to \u201eDotyk cz\u0142owieka \/ Ber\u00fchrungen\u201d w ogrodach i wn\u0119trzu nowoczesnej Ambasady Niemiec w Warszawie (maj-wrzesie\u0144 2010), gdzie rze\u017aby zosta\u0142y pogrupowane kontrastowo: albo na zielonych trawnikach, albo w przeszklonym hallu o surowych, r\u00f3wnie\u017c betonowych \u015bcianach. Szare, zmultiplifikowane postacie, spogl\u0105daj\u0105 w g\u00f3r\u0119, jakby oczekiwa\u0142y na znak z nieba. Robi\u0142y wielkie wra\u017cenie swoj\u0105 mas\u0105, ale i nastrojem wyalienowania poszczeg\u00f3lnych postaci, m\u0119skich i \u017ce\u0144skich, stoj\u0105cych obok siebie, ale zapatrzonych w g\u00f3r\u0119, niedostrzegaj\u0105cych siebie nawzajem. Dla mnie \u201eOczekuj\u0105ce\u201d stanowi\u0105 artystyczn\u0105 interpretacj\u0119 wersu: \u201eka\u017cdy dla siebie i B\u00f3g przeciw wszystkim\u201d, jakiej Werner Herzog u\u017cy\u0142 pierwotnie w tytule filmu znanego jako \u201eZagadka Kaspara Hausera\u201d. I wobec ludzi, i wobec siebie, ale i wobec Boga zawsze stoimy samotnie w oczekiwaniu na znak.<\/p>\n\n\n\n

LAMINAT \u2013 jako materia\u0142, znany jest od 2500 lat jako chi\u0144ska i japo\u0144ska laka, stosowana najcz\u0119\u015bciej w produkcji luksusowych przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku i dzie\u0142 sztuki. By\u0142 to laminat naturalny, wykorzystuj\u0105cy papier, \u017cywice i sok uzyskiwany z pewnego gatunku drzewa sumaka.<\/p>\n\n\n\n

Technologie wsp\u00f3\u0142czesnych laminat\u00f3w opracowali r\u00f3wnolegle Niemcy i Amerykanie pod koniec II wojny \u015bwiatowej, s\u0142u\u017cy\u0142y one, oczywi\u015bcie, technice wojskowej, wykorzystywanej w produkcji samolot\u00f3w. Prawdziwa rewolucja w tej dziedzinie nast\u0105pi\u0142a w po\u0142owie lat 50. XX w. Do dzi\u015b technologia jest stale udoskonalana i wykorzystywana w przemy\u015ble, g\u0142\u00f3wnie w tradycyjnym szkutnictwie, ale i budowie statk\u00f3w kosmicznych: \u201eLaminaty epoksydowo-w\u0119glowe odznaczaj\u0105 si\u0119 niezwykle korzystnym stosunkiem wagi do wytrzyma\u0142o\u015bci i wyj\u0105tkowo du\u017c\u0105 sztywno\u015bci\u0105, s\u0105 jednak stosunkowo ma\u0142o odporne na uderzenia i dynamiczne obci\u0105\u017cenia. Tej wady nie maj\u0105 nieco mniej sztywne laminaty kevlarowo-epoksydowe. W praktyce stosuje si\u0119 \u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w laminatu, zw\u0142aszcza w konstrukcjach tzw. przek\u0142adkowych („sandwich”)\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ostatni cykl prac pod roboczym tytu\u0142em \u201eOpuszczone\u201d, jak i wcze\u015bniejsze rze\u017aby z serii \u201eLaleczki\u201d, powsta\u0142y w technologii laminatowej, z wykorzystaniem \u017cywic epoksydowych w po\u0142\u0105czeniu z w\u0142\u00f3knami szklanymi. Twarde, lekkie, ogromnych rozmiar\u00f3w, wytrzyma\u0142e na wod\u0119 i zmienne temperatury, rze\u017aby XXI wieku.<\/p>\n\n\n\n

2. (przez co), a raczej przez kogo<\/strong><\/p>\n\n\n\n

SYLWESTER AMBROZIAK, u\u017cywaj\u0105cy pocz\u0105tkowo tak\u017ce pseudonimu \u201eAmrozjak\u201d, urodzony 14 IV 1964 roku w \u0141owiczu, syn Henryka i Marianny, wierz\u0105cy, wzrost 173 cm, oczy ciemne, mocna budowa cia\u0142a, twarz owalna, w\u0142osy ciemne, wystrzy\u017cone, \u017cona (niestety ju\u017c by\u0142a) Ma\u0142gorzata, dwie c\u00f3rki: Klaudia i Natalia. Mieszkali na pocz\u0105tku w drewnianym domu o cienkich \u015bcianach w Aninie pod Warszaw\u0105, na pierwszym pi\u0119trze, z pracowni\u0105 urz\u0105dzon\u0105 w malutkim gara\u017cu, po\u0142o\u017conym w \u0142adnym ogrodzie, p\u00f3\u017aniej kupili zrujnowany dom-dworek w Wawrze, kt\u00f3ry Sylwek sam wyremontowa\u0142 i gdzie wybudowa\u0142 te\u017c pracowni\u0119. Tam mieszka i pracuje.<\/p>\n\n\n\n

Studiowa\u0142 w warszawskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych w latach 1983-89 (z przerw\u0105 na roczny urlop dzieka\u0144ski) w pracowniach profesor\u00f3w – kolejno: Jerzego Jarnuszkiewicza, Stanis\u0142awa Kulona i Grzegorza Kowalskiego (najwa\u017cniejszych powojennych rze\u017abiarzy polskich). Bardzo aktywny i od pocz\u0105tku studi\u00f3w wzbudzaj\u0105cy wiele kontrowersji. Ich apogeum mia\u0142o miejsce przy okazji pracy dyplomowej pt. „Kuszenie \u015bw. Antoniego”. Rze\u017abi\u0119 umieszczono na wystawie dyplomant\u00f3w, po pewnym jednak czasie j\u0105 usuni\u0119to, jako \u201eblu\u017aniercz\u0105\u201d i \u2013 jakoby \u2013 \u201eobra\u017caj\u0105c\u0105 uczucia religijne\u201d. Komisja dyplomowa zagrozi\u0142a nieprzyj\u0119ciem pracy, du\u017co dyskutowano, krzyczano, obra\u017cano si\u0119, protestowano, konsultowano. W ko\u0144cu dyplom przyznano jak \u201ez \u0142aski\u201d, na tr\u00f3jk\u0119, mimo \u017ce student zawsze zalicza\u0142 wszystkie przedmioty nauczania i prace na pi\u0105tk\u0119, jako jeden z najlepszych na roku. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nawet dla bardzo wyrobionych odbiorc\u00f3w – profesor\u00f3w Akademii, w „Kuszeniu” najwa\u017cniejszy by\u0142 napr\u0119\u017cony cz\u0142onek Antoniego i oklejona futrem wagina Pokusy, a nie perfekcyjna forma, kompozycja i polichromia.<\/p>\n\n\n\n

Sylwester Ambroziak zacz\u0105\u0142 studia, gdy Nowa ekspresja stawa\u0142a si\u0119 dopiero u\u015bwiadomionym g\u0142osem pokolenia urodzonego w po\u0142owie lat 50., a wi\u0119c nie jego pokolenia – generacji ju\u017c w\u0142a\u015bciwie dojrza\u0142ych artyst\u00f3w, cz\u0119sto przy tym pracuj\u0105cych na uczelni jako asystenci. Trwaj\u0105cy jeszcze stan wojenny i sytuacja rozbicia \u015brodowiska plastyk\u00f3w zmusza\u0142a do zajmowania zdecydowanych postaw. Wi\u0119kszo\u015bci wystarczy\u0142 bojkot oficjalnych sal wystawowych, ekspozycje przyko\u015bcielne, dysputy – dla Ambroziaka by\u0142o to za ma\u0142o, chcia\u0142 protestowa\u0107 czynnie, nie tylko jako artysta. Chodzi\u0142 na manifestacje Solidarno\u015bci, by\u0142 jednym z „zadymiarzy” (od \u201ezadyma\u201d \u2013 awantura uliczna, walka z policj\u0105, u\u017cywaj\u0105c\u0105 gaz\u00f3w \u0142zawi\u0105cych), kt\u00f3rych re\u017cimowa prasa i telewizja zgodnie pi\u0119tnowa\u0142a jako \u201cwyrostk\u00f3w” i „warcho\u0142\u00f3w”, a dzielna Milicja Obywatelska bi\u0142a pa\u0142kami, traktowa\u0142a gazem \u0142zawi\u0105cym i polewa\u0142a wod\u0105. W czasie jednej z akcji zosta\u0142 schwytany, pobity, przesiedzia\u0142 48 godzin w areszcie, odby\u0142a si\u0119 te\u017c rozprawa w trybie dora\u017anym.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, bardzo wielu m\u0142odych ludzi spotka\u0142o to samo, a wielu du\u017co gorsze rzeczy. Dla Ambroziaka „zadymy” mia\u0142y jednak tak\u017ce konsekwencje w sztuce, jak\u0105 w\u00f3wczas uprawia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W czasach, gdy do studenckiej Pracowni Dziekanka przy Krakowskim Przedmie\u015bciu na ty\u0142ach pomnika Adama Mickiewicza, stanowi\u0105cej g\u0142\u00f3wny niezale\u017cny o\u015brodek artystyczny w Warszawie, przybywali w nabo\u017cnym skupieniu m\u0142odzi tw\u00f3rcy i ich najbli\u017csza publiczno\u015b\u0107, by celebrowa\u0107 bojkot i prawdziw\u0105 wolno\u015b\u0107 sztuki w dobrym towarzystwie (g\u0142\u00f3wnie malarska Gruppa), Ambroziak zaprezentowa\u0142 tam performance pt. „Spacer” (1984), podczas kt\u00f3rego nie do\u015b\u0107, \u017ce si\u0119 pokaleczy\u0142 i pomalowa\u0142, to p\u00f3\u017aniej, odziany tylko w worek jutowy na nagie cia\u0142o i boso, poszed\u0142 (a by\u0142a to zima, mro\u017any grudzie\u0144) ulicami miasta, jak pokutnik autentyzmu w dzia\u0142aniu artystycznym. Odrzucaj\u0105c wszelk\u0105 poz\u0119 czy bezpieczn\u0105 w gruncie rzeczy celebr\u0119, narzuci\u0142 oniemia\u0142ej publiczno\u015bci dzia\u0142anie skrajnie prawdziwe, odnosz\u0105ce si\u0119 przy tym do uniwersali\u00f3w naszej kultury.<\/p>\n\n\n\n

Poprzedni performance Ambroziaka, kt\u00f3ry kilka miesi\u0119cy przed tym z Dziekanki mia\u0142 miejsce na Akademii, nosi\u0142 tytu\u0142 „Je te\u017c – Barabasza”. Artysta zorganizowa\u0142 go w sali, gdzie w centralnym miejscu ustawiony zosta\u0142 manekin, os\u0142oni\u0119ty p\u0142achtami p\u0142\u00f3tna z napisami „Barabasz”. Autor rozpocz\u0105\u0142 akcj\u0119 od ogolenia sobie g\u0142owy. Obcinane kosmyki swoich w\u0142os\u00f3w przykleja\u0142 manekinowi. Stopniowo te\u017c zacz\u0105\u0142 wci\u0105ga\u0107 publiczno\u015b\u0107 w akcj\u0119, zach\u0119ca\u0107 do uczestnictwa. Niekt\u00f3rzy z widz\u00f3w poszli jego \u015bladem, r\u00f3wnie\u017c gol\u0105c g\u0142owy. W trakcie \u015bcinania w\u0142os\u00f3w dochodzi\u0142o do skalecze\u0144 na g\u0142owie i piersiach – performer wyciera\u0142 krew w bia\u0142\u0105 koszul\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie obl\u00f3k\u0142 manekina – podniesionego w kulminacyjnym momencie przez artyst\u0119 i innych uczestnik\u00f3w w g\u00f3r\u0119. Na Krzy\u017c?<\/p>\n\n\n\n

By\u0142o to misterium pokutne, wyraz ekspiacji, wymierzona sobie kara za to, \u017ce tak jak inni „Ja te\u017c (wybra\u0142em) Barabasza”, pozwoli\u0142em na m\u0119cze\u0144stwo Sprawiedliwego. Pokuta poprzez przyj\u0119cie w czasie akcji roli Chrystusa, pr\u00f3ba m\u0119cze\u0144stwa?<\/p>\n\n\n\n

Odniesienia do m\u0119cze\u0144stwa Chrystusa i \u015bwi\u0119tych sta\u0142y si\u0119 jednym z wa\u017cnych motyw\u00f3w ca\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci rze\u017abiarskiej Ambroziaka.<\/p>\n\n\n\n

3. (czym), czyli o formie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eHistoria kultury zna okresy dwojakiego rodzaju – pisa\u0142 historyk estetyki – jedne, zadowolone z poprzednio osi\u0105gni\u0119tych form, gotowe korzysta\u0107 z do\u015bwiadcze\u0144 przesz\u0142o\u015bci, inne – buntuj\u0105ce si\u0119 przeciw temu, co zosta\u0142o osi\u0105gni\u0119te i ustabilizowane; jedne by\u0142y okresami konformizmu, inne – protestu \u201d. S\u0142owa te odni\u00f3s\u0142 historyk do manieryzmu XVI w., ale mo\u017cna je uzna\u0107 za pr\u00f3b\u0119 modelowego przedstawienia ca\u0142ych dziej\u00f3w sztuki – zw\u0142aszcza, \u017ce samo poj\u0119cie manieryzmu, jako kategorii estetycznej, a nie tylko tendencji historycznej, traktowane jest synonimicznie jako \u201esztuka sprzeciwu, protestu\u201d, pojawiaj\u0105ca si\u0119 w r\u00f3\u017cnych epokach.<\/p>\n\n\n\n

Dla historii estetyki oraz ortodoksyjnych historyk\u00f3w sztuki wiek XX to epoka tak wysoce nieusystematyzowana i pogmatwana, \u017ce albo metodologi\u0119 dot\u0105d stosowan\u0105 nale\u017ca\u0142oby odrzuci\u0107, albo uzna\u0107, \u017ce po kubizmie nie mo\u017cna w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107 o prawdziwej sztuce. Oba wyj\u015bcia s\u0105 nie do przyj\u0119cia w ca\u0142o\u015bci, ale obu nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 racji cho\u0107by w pewnym zakresie. Oczywiste jest, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 kategorii szczeg\u00f3\u0142owych trzeba by odrzuci\u0107, b\u0105d\u017a prze\u0142o\u017cy\u0107 na inny j\u0119zyk nowych poj\u0119\u0107 dwudziestowiecznych, niekt\u00f3re jednak pozostaj\u0105 trwa\u0142e. Chocia\u017cby kategoria manieryzmu, definiowanego przede wszystkim w opozycji do klasycyzmu: \u201eDla klasyk\u00f3w sztuka mia\u0142a by\u0107 nauk\u0105 zbieraj\u0105c\u0105 jasne prawdy, dla manieryst\u00f3w (\u2026) raczej filozofi\u0105 ods\u0142aniaj\u0105c\u0105 tajemnice. Klasycy (…) liczyli na matematyk\u0119, maniery\u015bci – na talent. Klasycy s\u0105dzili, \u017ce artysta b\u0119dzie korzysta\u0107 z do\u015bwiadczenia, maniery\u015bci, \u017ce b\u0119dzie eksperymentowa\u0107. Klasykami kierowa\u0142a natura, a manierystami (\u2026) – fantastica idea\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna by od biedy ca\u0142\u0105 sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 uzna\u0107 za manieryzm, cho\u0107 – paradoksalnie – wielostylowy. Ciekawsze jednak by\u0142oby spojrzenie na t\u0119 epok\u0119 jako domen\u0119 tych dw\u00f3ch ci\u0105gle wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych porz\u0105dk\u00f3w-system\u00f3w: klasycznego i manierycznego. Ten podzia\u0142 – bliski r\u00f3wnie\u017c Heglowskiej estetyce, gdzie miast \u201emanieryzmu\u201d opozycj\u0105 \u201eklasyczno\u015bci\u201d jest \u201eromantyzm\u201d (w odniesieniu do sztuki \u015bredniowiecznej) – funkcjonowa\u0142 w oparciu o dwa systemy filozoficzno-\u015bwiatopogl\u0105dowe: racjonalny i irracjonalny. Oznacza\u0142 wi\u0119c wi\u0119zi natury zasadniczej: \u015bwiatopogl\u0105du i postawy artysty z poetyk\u0105, form\u0105 dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Zaw\u0119\u017caj\u0105c coraz bardziej obszar rozwa\u017ca\u0144 do sztuki, powiedzmy, dw\u00f3ch-trzech dekad, stwierdzimy, najog\u00f3lniej rzecz ujmuj\u0105c, \u017ce mamy do czynienia z dwiema epokami: klasyczn\u0105, bazuj\u0105c\u0105 na zdobyczach lat 60. XX w., i pewno\u015bci, i\u017c sztuka potrafi okie\u0142zna\u0107 \u015bwiat, \u017ce stanowi usystematyzowany element logicznie u\u0142o\u017conej i rozumowo poznawalnej natury; oraz manieryczn\u0105, urodzon\u0105 w sytuacji \u201eg\u0142odu obraz\u00f3w\u201d ko\u0144ca lat 70. i pocz\u0105tku 80., pog\u0142\u0119bion\u0105 jeszcze w ko\u0144cu tej ostatniej dekady.<\/p>\n\n\n\n

Konceptualizm lat 70., kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 zwie\u0144czeniem klasycznej, rozumowej sztuki i kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 ten jej model do absurdu, do samounicestwienia, musia\u0142 albo przynie\u015b\u0107 zag\u0142ad\u0119 albo gwa\u0142towny sprzeciw. St\u0105d pierwsze wyst\u0105pienia \u201edzikiej sztuki\u201d lat 80. by\u0142y tak gwa\u0142towne i… jednowymiarowe. Arty\u015bci chcieli przede wszystkim krzycze\u0107, broni\u0107 si\u0119 przed \u201eko\u0144cem sztuki\u201d, dopiero p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w ich krzyku, postawie sprzeciwu by\u0142o wiele element\u00f3w tego, przeciw czemu wyst\u0119powali. Ich \u201eczyste\u201d malarstwo i rze\u017aba by\u0142y w znacznym stopniu konceptualne. Ich powierzchowny manieryzm stawa\u0142 si\u0119 konwencjonalny i przez to klasyczny \u2013 by\u0142 now\u0105 klasyczno\u015bci\u0105. \u201eNowi dzicy\u201d wr\u00f3cili do powagi konceptualizmu, do abstrakcji, do ratio, rozumu w sztuce, konwencji spokoju. Oczywi\u015bcie nie musimy uznawa\u0107 tego za zjawisko negatywne czy regres, raczej za wyraz coraz wi\u0119kszego komplikowania si\u0119 sytuacji sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Bo to wcale nie jest tak proste, \u017ce kolejne pr\u0105dy pojawiaj\u0105 si\u0119 na zasadzie jednoznacznej opozycji do zastanej sytuacji, jak np. \u201e+\u201d kontra \u201e-\u201d. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w opozycja jest du\u017co mniej oczywista i do konfliktu mo\u017ce dochodzi\u0107 na r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach. Poza tym trudno to oceni\u0107 z bliskiej perspektywy. I – dodajmy – nowo\u015bci nie musz\u0105 by\u0107 od razu og\u0142aszane za pomoc\u0105 manifest\u00f3w i grupowo. Zw\u0142aszcza, \u017ce najg\u0142\u0119bsze zmiany dokonuj\u0105 si\u0119 na poziomie indywidualnego \u015bwiatopogl\u0105du filozoficznego i artystycznego tw\u00f3rc\u00f3w, ale tak\u017ce – elementarnych zasad tworzenia np. podej\u015bcia do materia\u0142u, jego trwa\u0142o\u015bci, poruszanym w dziele temacie czy og\u00f3lnym sensie.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat dzisiejszy jest domen\u0105 wci\u0105\u017c zmieniaj\u0105cych si\u0119 punkt\u00f3w odniesienia. I sztuka odzwierciedla przede wszystkim to – mobilno\u015b\u0107 odniesie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Artysta polski nie musi odnosi\u0107 si\u0119 do terenu sztuki polskiej, jako swojego naturalnego pod\u0142o\u017ca, artysta m\u0142ody nie musi by\u0107 niedojrza\u0142y i opiera\u0107 si\u0119 tylko na do\u015bwiadczeniach profesor\u00f3w, artysta m\u00f3wi\u0105cy o najwa\u017cniejszych problemach egzystencji nie musi by\u0107 intelektualist\u0105 czy konceptualist\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Barbara Zbro\u017cyna por\u00f3wna\u0142a prace Sylwestra Ambroziaka na wystawie sprzed 20 lat pt. \u201eBleeding Heart\u201d do rze\u017ab greckich epoki staro\u017cytnej. Nie chcia\u0142a tylko komplementowa\u0107 prac m\u0142odego tw\u00f3rcy, lecz przede wszystkim zaznaczy\u0107 silne podobie\u0144stwo podej\u015bcia m\u0142odego artysty do tradycji rze\u017abiarskiej formy: pierwotnej i komplementarnej. Cho\u0107 oczywi\u015bcie prace Ambroziaka do\u015b\u0107 odleg\u0142e s\u0105 od klasycznego kanonu rze\u017aby greckiej, opieraj\u0105cego si\u0119 na mimetyzmie, a po dokonaniach Myrona z Eleuterai – realistycznym podej\u015bciu do cia\u0142a cz\u0142owieka, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce tak jak Grecy m\u0142ody polski rze\u017abiarz przedstawia swoje postaci w spos\u00f3b ekspresyjny, dynamiczny, zwykle frontalnie i bardzo cz\u0119sto w pozycji kontrapostu. Diametralnie inne jest jednak podej\u015bcie do zasad anatomii i uk\u0142adu cia\u0142a oraz wyko\u0144czenia detali. To, co stanowi\u0142o si\u0142\u0119 i pi\u0119kno rze\u017ab greckich, dla Ambroziaka jest mniej wa\u017cne. Artysta ledwie szkicuje postaci: maj\u0105 one uproszczone torsy, bezkszta\u0142tne i zwykle za d\u0142ugie r\u0119ce z niewykszta\u0142conymi d\u0142o\u0144mi, cz\u0119sto za kr\u00f3tkie nogi ze stopami przypominaj\u0105cymi kopyta, oraz wyolbrzymion\u0105, bardzo charakterystyczn\u0105, jajowat\u0105 g\u0142ow\u0105 z nieludzk\u0105 twarz\u0105, osadzon\u0105 na zwykle wyd\u0142u\u017conej, ale i dziwnie skr\u0119conej szyi. Bli\u017cej im, jako kszta\u0142tom, do rze\u017ab neolitycznych, bardzo prostych i zniekszta\u0142caj\u0105cych cia\u0142a. To pierwsze wra\u017cenie. Jednak pod wzgl\u0119dem kompozycji, zw\u0142aszcza rze\u017ab dwufigurowych, odnajdujemy u Ambroziaka klasyczne wzory: odniesienia do figur geometrycznych, zwykle tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w, na planie kt\u00f3rych w bardzo precyzyjny spos\u00f3b artysta rozk\u0142ada akcenty swoich kompozycji. To wydaje si\u0119 najbardziej charakterystyczne i paradoksalne: prymitywistyczne kszta\u0142ty umieszczone w klasycznych kompozycjach, kt\u00f3re ulega\u0142y r\u00f3\u017cnym modyfikacjom i przekszta\u0142ceniom przez ponad 2000 lat, ale w zasadzie niezbyt radykalnym i co jest rozpoznawalne tak\u017ce dzisiaj – maj\u0105cych swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w kanonach estetycznych rze\u017aby staro\u017cytnej Grecji.<\/p>\n\n\n\n

Opinia Barbary Zbro\u017cyny wzbudzi\u0142a dyskusj\u0119 na tym samym wernisa\u017cu \u201eBleeding Heart\u201d. Inna artystka – Halide Salam, hinduska malarka, profesor ameryka\u0144skiego uniwersytetu, twierdzi\u0142a zdecydowanie, \u017ce dla niej s\u0105 to rze\u017aby wykonane w poetyce typowej dla sztuki afryka\u0144skiej. O ile por\u00f3wnanie Zbro\u017cyny wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 oczywiste, w ko\u0144cu dla europejskiego tw\u00f3rcy to odniesienie nie mo\u017ce by\u0107 szokuj\u0105ce, o tyle opinia Salam zmusza do wnikliwszego zastanowienia i wymaga dodatkowego uzasadnienia.<\/p>\n\n\n\n

Obie panie profesor zauwa\u017cy\u0142y dwie bardzo wa\u017cne i charakterystyczne cechy prac Ambroziaka, kt\u00f3re zaznaczy\u0142y si\u0119 ju\u017c dobitnie w jego pierwszych pracach, ale obecne s\u0105 i w najnowszych. Obie cechy maj\u0105 rodow\u00f3d do\u015b\u0107 odleg\u0142y od tradycji rze\u017aby polskiej.<\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy jednak od rodzimego podw\u00f3rka. Z pewno\u015bci\u0105 obszar sztuki polskiej nie dostarcza zbyt wielu punkt\u00f3w odniesienia dla tw\u00f3rczo\u015bci Ambroziaka. W pe\u0142ni prawomocne mog\u0142yby by\u0107 poszukiwania analogii bodaj z dwoma tylko artystami naszej epoki. My\u015bl\u0119 nade wszystko o Antonim Rz\u0105sie oraz Stanis\u0142awie Kulonie (ten ostatni by\u0142 zreszt\u0105 profesorem Ambroziaka na drugim roku studi\u00f3w). M\u00f3wi\u0107 jednak o wyra\u017aniejszych wp\u0142ywach raczej nie mo\u017cna.<\/p>\n\n\n\n

Pewna kanciasto\u015b\u0107 i naturalny, nierzadko uznawany za ludowy, prymitywizm rze\u017ab Rz\u0105sy, efekt nieprecyzyjno\u015bci u\u017cywanego narz\u0119dzia \u2013 prostej siekierki czy d\u0142uta, to jednak tylko brak, niedoskona\u0142o\u015b\u0107 formy d\u0105\u017c\u0105cej do przedstawienia realistycznego, doskonale u\u0142adzonego, pi\u0119knego w klasycznym rozumieniu. Rz\u0105sa stylizowa\u0142 swoje prace tylko o tyle, o ile nie chcia\u0142 zmienia\u0107 materia\u0142u i narz\u0119dzi. Jednak jego celem, jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, by\u0142o zawsze dzie\u0142o niestylizowane, bliskie realistycznemu przedstawieniu, pe\u0142ne w sensie kompozycyjnym i niedekomponuj\u0105ce formy. Ambroziak przyjmuje zupe\u0142nie inn\u0105 strategi\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 \u2013 prymitywizm jego prac jest \u015bwiadom\u0105 stylizacj\u0105, on celowo deformuje, celowo pozostawia form\u0119 rze\u017abiarsk\u0105 niedoko\u0144czon\u0105, kanciast\u0105 i chropaw\u0105, nie d\u0105\u017cy do doskonale wycyzelowanego dzie\u0142a przedstawiaj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n

Tym, co najbardziej zbli\u017ca tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Ambroziaka do dorobku Rz\u0105sy i co sprawia, \u017ce to nale\u017ca\u0142oby ten dorobek traktowa\u0107 jako najbli\u017csz\u0105 tradycj\u0119 oraz wzorzec modelu my\u015blenia o rze\u017abie wsp\u00f3\u0142czesnej, by\u0142a nie tylko forma, ale przede wszystkim tematyka rze\u017ab \u2013 biblijna.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c por\u00f3wnanie z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Stanis\u0142awa Kulona odnosi si\u0119 do do\u015b\u0107 powierzchownego podobie\u0144stwa formy rze\u017ab drewnianych: prymitywizuj\u0105cych, bliskich tradycji ludowej, poruszaj\u0105cych tematy religijne (np. jego \u201ePiety\u201d z lat 60. i 70.). Na pewno zbli\u017ca\u0142 Ambroziaka do Kulona, zw\u0142aszcza w pierwszym okresie tw\u00f3rczo\u015bci, mistyczny niemal stosunek do materia\u0142u: \u201eDrewno \u2013 najbardziej \u017cywy z materia\u0142\u00f3w rze\u017abiarskich \u2013 jest przypisane ca\u0142kowicie osobowo\u015bci Kulona. Istnieje mi\u0119dzy nimi jakie\u015b tajemnicze porozumienie wzajemnego stwarzania si\u0119, pe\u0142nego taktu, zrozumienia i troski o dzie\u0142o. Drewno to \u201einstrument\u201d w r\u0119kach artysty z absolutnym s\u0142uchem\u201d. Na pocz\u0105tku lat 90. Zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce drewno jest \u201eprzypisane ca\u0142kowicie osobowo\u015bci\u201d tak\u017ce Ambroziaka. <\/p>\n\n\n\n

I jeszcze jedno, echa motyw\u00f3w dzieci\u0119cych, jakie pojawi\u0142y si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci Stanis\u0142awa Kulona w latach 70. i 80., uproszczonych, schematycznych sylwetek dzieci (np. \u201eZetla\u0142e dzieci\u0144stwo\u201d, grupa \u201eKorczak\u201d) zdaj\u0105 si\u0119 od\u017cywa\u0107 we wczesnych pracach Ambroziaka, jak np. \u201eJanuszek\u201d (1987, drewno malowane, wys. 130 cm).<\/p>\n\n\n\n

Zbli\u017ca\u0142o m\u0142odego artyst\u0119 do profesora tak\u017ce uznanie wagi polichromii w rze\u017abie, kt\u00f3rej mistrzem by\u0142 i jest Stanis\u0142aw Kulon. Pierwsze prace Ambroziaka by\u0142y bardzo bogato malowane, mo\u017cna by by\u0142o wr\u0119cz uzna\u0107 je za tr\u00f3jwymiarowe dzie\u0142a malarskie. Taki jest cho\u0107by \u201ePies\u201d (1985\/86, drewno, metal, farba, wys. 90 cm), powsta\u0142y jeszcze podczas studi\u00f3w, czy \u201eG\u0142owa 1\u201d (1985\/86, drewno malowane, 50 x 40 x 60 cm). To ewidentnie lekcje Kulona, cho\u0107 tak\u017ce bardzo silny wp\u0142yw \u201edzikiej\u201d Nowej ekspresji, zar\u00f3wno malarskiej, jak i rze\u017abiarskiej.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my jednak\u017ce do klasyczno\u015bci i afryka\u0144sko\u015bci \u2013 cech, kt\u00f3re wspomniane wy\u017cej artystki, polska i ameryka\u0144ska, uzna\u0142y \u2013 i s\u0142usznie \u2013 za wa\u017cne dla opisania oryginalno\u015bci stylu Sylwestra Ambroziaka.<\/p>\n\n\n\n

W ostatnich trzech dekadach odniesienia rze\u017aby wsp\u00f3\u0142czesnej do antycznej tradycji by\u0142y do\u015b\u0107 cz\u0119ste.<\/p>\n\n\n\n

W latach 80., np. Anne & Patric Poitier dokonali pr\u00f3by dekonstrukcja rze\u017aby greckiej, podobnie uczynili inni rze\u017abiarze, jak np. Igor Mitoraj. Te dzia\u0142ania mia\u0142a jednak charakter powierzchowny, zewn\u0119trzny, burzy\u0142a rze\u017ab\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107: kompletne, pi\u0119kne dzie\u0142o, by z jego fragment\u00f3w, w istocie niezdekonstruowanych, a jedynie zacytowanych, \u201ewyci\u0105gni\u0119tych\u201d z kompletnego dzie\u0142a, stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 prac\u0119: instalacj\u0119, jak pa\u0144stwo Poitier lub artystyczny gadget, jak Mitoraj.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo zewn\u0119trznego podobie\u0144stwa do wzorc\u00f3w greckich, instalacjom rze\u017abiarskim Poitier i przepi\u0119knym, a raczej podobaj\u0105cym si\u0119 wszystkim obiektom Mitoraja dalej do istoty i tradycji rze\u017aby greckiej ni\u017c pracom Ambroziaka, celowo brzydkim, chropawym, niedoko\u0144czonym. Mo\u017ce dlatego, \u017ce to wyraz autentycznych prze\u017cy\u0107 artysty, odnosz\u0105cy si\u0119 do cia\u0142a oraz ruchu, a rze\u017aby greckie do dzi\u015b pozostaj\u0105 przede wszystkim \u017cywe, autentyczne i dynamiczne. Na tym polega ich nieprzemijalna si\u0142a i pi\u0119kno, nawet teraz, gdy utraci\u0142y swoj\u0105 polichromi\u0119 i cz\u0119sto s\u0105 niekompletne.<\/p>\n\n\n\n

A afryka\u0144sko\u015b\u0107? To odniesienie ma bardzo skomplikowan\u0105 natur\u0119. Przede wszystkim nie mo\u017ce by\u0107 mowy o bezpo\u015brednich wp\u0142ywach czy zapo\u017cyczeniach. Bardziej prawomocne wydaje mi si\u0119 m\u00f3wienie o odniesieniach do archetyp\u00f3w sztuki nowoczesnej, przede wszystkim europejskiej. I tu pojawia si\u0119 \u201eafryka\u0144sko\u015b\u0107\u201d – gdy wspomnimy fascynacj\u0119 kubizmu i wsp\u00f3\u0142czesnych mu trend\u00f3w sztuk\u0105 z Afryki. W pewnym sensie \u00f3w rys rze\u017ab wsp\u00f3\u0142czesnego artysty z Polski by\u0142by wi\u0119c form\u0105 si\u0119gania do \u017ar\u00f3de\u0142 kulturowych \u015bwiadomo\u015bci sztuki XX-wiecznej, nawet je\u015bli te \u017ar\u00f3d\u0142a umiejscowione by\u0142yby, w sensie geograficznym, tak daleko od miejsca urodzenia artysta. St\u0105d owa naturalna \u201eafryka\u0144sko\u015b\u0107\u201d rze\u017ab tw\u00f3rcy znad Wis\u0142y, bardziej narzucaj\u0105ca si\u0119 ni\u017c podobie\u0144stwo do ludowych \u015bwi\u0105tk\u00f3w, przydro\u017cnych Madonn, albo prac Alfonsa Karnego, Mariana Koniecznego lub W\u0142adys\u0142awa Hasiora, popularnych mistrz\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej rze\u017aby polskiej. St\u0105d te\u017c pierwsze, zewn\u0119trzne, ale i najg\u0142\u0119bsze signum manieryzmu Ambroziaka, ma do\u015b\u0107 egzotyczne \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Sam artysta woli m\u00f3wi\u0107, miast o \u201eafryka\u0144sko\u015bci\u201d swoich rze\u017ab, o ich zamierzonym prymitywizmie, kt\u00f3ry opiera si\u0119 zar\u00f3wno na sztuce Afryki, jak na motywach kultury popularnej: komiksach, filmach science fiction z ich potworami, ale i kresk\u00f3wkach Walta Disneya…<\/p>\n\n\n\n

Nic dziwnego, wszak mamy do czynienia z manieryzmem naszej epoki, manieryzmem poszukuj\u0105cym tajemnicy, czcz\u0105cym talent, eksperymentuj\u0105cym, tworz\u0105cym \u201efantastica idea\u201d, kt\u00f3rej film, prasa, telewizja, video, muzyka, czyli \u201eca\u0142y ten zgie\u0142k\u201d, atakuj\u0105cy nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, dodaj\u0105 nowych podniet.<\/p>\n\n\n\n

4. i 5. (wed\u0142ug czego i ku czemu)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201ePi\u0105t\u0105 przyczyn\u0119 do\u0142\u0105cza Platon, mianowicie wz\u00f3r, kt\u00f3ry on nazywa ide\u0105. Jest ona tym, co artysta przyj\u0105\u0142 i za\u0142o\u017cy\u0142 wykonuj\u0105c dzie\u0142o. Oboj\u0119tne jest za\u015b, czy ten wz\u00f3r, ku kt\u00f3remu kieruje on wzrok, jest poza nim, czy w nim, to znaczy przeze\u0144 stworzony i wyobra\u017cony\u201d. Pi\u0105t\u0105 przyczyn\u0105 jest cel dzie\u0142a, to \u201eku czemu\u201d jest ono tworzone. Idea oraz cel dope\u0142niaj\u0105 pos\u0105g, stanowi\u0105 sens dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Taki by\u0142 pogl\u0105d staro\u017cytnych estetyk\u00f3w. Natomiast \u015bredniowiecze doda\u0142o wa\u017cny element w definicji celu sztuki – ide\u0105 dzie\u0142a jest B\u00f3g i niebia\u0144skie warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Pseuda-Dionizego, wczesnochrze\u015bcija\u0144skiego neoplatonika: \u201emo\u017cna tworzy\u0107 kszta\u0142ty stosowne dla rzeczy niebia\u0144skich nawet z najlichszych cz\u0105stek materii, gdy\u017c i sama materia, bior\u0105ca swe istnienie z prawdziwego pi\u0119kna, zachowuje w ca\u0142ym swym uk\u0142adzie pewne \u015blady umys\u0142owego pi\u0119kna\u201d. Czytamy dalej: \u201eNie jest rzecz\u0105 dla naszego umys\u0142u mo\u017cliw\u0105 niematerialnie odtwarza\u0107 i kontemplowa\u0107 hierarchie niebia\u0144skie inaczej ni\u017c pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 sposobami materialnymi. Dla my\u015bl\u0105cego zjawiskowe pi\u0119kno\u015bci staj\u0105 si\u0119 obrazami pi\u0119kna niewidzialnego. Wonie zmys\u0142owe s\u0105 odbiciami umys\u0142owej przyczyny, a \u015bwiat\u0142a materialne s\u0105 obrazami niematerialnego \u017ar\u00f3d\u0142a jasno\u015bci\u201d oraz \u201eOto jest prawdziwe widzenie i prawdziwe poznanie: tego, kt\u00f3ry gest ponad bytem, czci si\u0119 ponadbytowo, gdy si\u0119 odrzuca ca\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Podobnie, aby z naturalnego materia\u0142u wykona\u0107 pos\u0105g, rze\u017abiarze wyzbywaj\u0105 si\u0119 zb\u0119dnej materii, kt\u00f3ra, staje na przeszkodzie ich czystej wizji bytu. I wy\u0142\u0105cznie przez odrzucenie ods\u0142aniaj\u0105 pi\u0119kno w jego czystej postaci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zagadnienie celowo\u015bci sztuki i pi\u0119kna \u0142\u0105czy r\u00f3wnie\u017c \u015bw. Augustyn. Dla niego i wzorem, i celem jest Pi\u0119kno Boga. Uznaje jednak r\u00f3\u017cne rodzaje pi\u0119kna, jakiego sztuka mo\u017ce by\u0107 domen\u0105: po pierwsze \u2013 rozgranicza \u201epulchrum\u201d od \u201eaptura\u201d (\u201edecorum\u201d) – tego, co \u201eodpowiednie\u201d (z akcentem na u\u017cytkowo\u015b\u0107 i celowo\u015b\u0107); po drugie – rozdziela \u201epulchrum\u201d od \u201esuave\u201d, tego, co – tylko – \u201eprzyjemne\u201d, tylko zmys\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n

Przez wieki cele sztuki zmienia\u0142y si\u0119, by w wieku XX ulec kompletnej dekonstrukcji. Dzi\u015b sztuka s\u0142u\u017cy sama sobie, jest jednocze\u015bnie \u015brodkiem i celem. W pewnym zakresie jedynie sztuka religijna wyra\u017anie odnosi si\u0119 do poj\u0119\u0107 staro\u017cytnych i \u015bredniowiecznych estetyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ale w jakim zakresie odnosi si\u0119 to do tw\u00f3rczo\u015bci Ambroziaka?<\/p>\n\n\n\n

Autor kontrowersyjnego \u201eKuszenia \u015bw. Antoniego\u201d nie tworzy sztuki religijnej, cho\u0107 przyznaje, \u017ce jego rze\u017aby s\u0105 natchnione. Kultura i etyka chrze\u015bcija\u0144ska s\u0105 bez w\u0105tpienia podstaw\u0105 jego \u015bwiatopogl\u0105du, a tematy biblijne – najbli\u017csze. Jednak raz jeszcze trzeba powt\u00f3rzy\u0107: nie mamy do czynienia ze sztuk\u0105 religijn\u0105, tj. tak\u0105, dla kt\u00f3rej celem jest oddanie Pi\u0119kna Boga, lecz z odniesieniami do archetyp\u00f3w i temat\u00f3w kultury, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w Biblii. Te rze\u017aby, powsta\u0142e w efekcie natchnienia, tak\u017ce religijnego, maj\u0105 jednak natur\u0119 i cele \u015bwieckie. To dzie\u0142a sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, przynajmniej od 100 lat zdesakralizowanej, dla kt\u00f3rej religia i jej symbole to jeden, przy tym nie najwa\u017cniejszy z punkt\u00f3w odniesienia.<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu trzeba zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w wielu, jak nie wi\u0119kszo\u015bci prac Ambroziaka odnale\u017a\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c odniesienia do rzeczywisto\u015bci, wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, do dzisiejszych problem\u00f3w dotycz\u0105cych nas wszystkich. Do\u015b\u0107 przypomnie\u0107, \u017ce \u201eOfiara Izaaka\u201d nie jest tylko ilustracj\u0105 legendy, lecz tak\u017ce dyskusj\u0105 z prawomocno\u015bci\u0105 moralnego wyboru Abrahama, odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do osobistych uczu\u0107 autora jako ojca; \u201eSzczepan\u201d ma podtytu\u0142 \u201eOfiarom AIDS\u201d, \u201ePolski \u00fcbermensch\u201d wy\u015bmiewa nasz\u0105 megalomani\u0105 narodow\u0105, a \u201eNiewini\u0105tka\u201d staraj\u0105 si\u0119 unaoczni\u0107 dramat aborcji.<\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Ambroziaka ma cz\u0119sto cele etyczne, jest agresywnym cz\u0119sto, gwa\u0142townymi i z pozoru nihilistycznym wyrazem protestu przeciwko z\u0142u. To samo dotyczy poj\u0119cia pi\u0119kna – jego \u201ebrzydkie\u201d rze\u017aby s\u0105 protestem przeciwko przyjmowaniu \u201eaptum\u201d i \u201esuave\u201d za \u201epulchrum\u201d. Dla niego s\u0105 one pi\u0119kne, dla mnie te\u017c.<\/p>\n\n\n\n

O RZE\u0179BACH<\/strong><\/p>\n\n\n\n